YN 6 - 2010

Ypsilon Studiedag november 2010

Een warm bad en een geweldig programma

Scheidend voorzitter Marja Hasertvergelijkt Ypsilon met een warm bad. Dat is precies wat Rita Loholter voelt als ze het gebouw van Meeting-Plaza in Maarssen binnenloopt. Ze praat met oude bekenden en ontmoet nieuwe leden. En doet samen met Hein Koger verslag. Ruim tweehonderd Ypsilonleden luisteren naar dagvoorzitter Henk van Os. Van Os, kunsthistoricus, televisiepresentator en vader-van maakt het meteen duidelijk: een mooi programma en geen tijd voor discussies. Zo krijg je grip en houd je regie, het thema van vandaag.

Dimensies en gradaties

Op een bevlogen manier bespreekt psychiater - en ook familielid - Jim van Os de pro’s en contra’s van de huidige inzichten over schizofrenie. Op de heersende opvattingen over schizofrenie heeft hij stevige kritiek. Wetenschappelijk gezien deugt er weinig van wat er in de boeken beweerd wordt. Zoals schizofrenie nu gediagnosticeerd wordt lijkt het een aandoening die je wel of niet hebt, ertussenin lijkt helemaal niets te zitten. Terwijl sommige symptomen van schizofrenie wijd verbreid in vele gradaties en percentages in de gehele bevolking voorkomen. Er bestaat ook een grote overlap met andere psychiatrische ziektebeelden. Van Os pleit voor een indeling in dimensies, een diagnose in gradaties van symptomen. De ernst van de kernsymptomen bij schizofrenie: psychose, wanen, hallucinaties en negatieve verschijnselen, gerangschikt in een schaal van 0 tot 10. Met zo’n dimensionale weergave van de symptomen waar iemand mee kampt, kun je een zinvoller aanpak bewerkstelligen, een meer specifieke behandeling en vervolgens de vorderingen daarvan meten en dan een uitspraak doen over de prognose. Deze prognose over het beloop van schizofrenie is ook veel minder negatief dan men tot nu toe aanneemt.

Deze dimensionale benadering van psychiatrische stoornissen heeft internationaal aardig wat weerklank gevonden en het is te verwachten dat in de komende herziening van de DSM, die in 2012 uitkomt en waar Jim van Os bij betrokken is, deze verschuiving al te zien is.

Voor de Ypsilonleden die iets wilden horen over een mogelijke naamswijziging, had Van Os slecht nieuws: Het door hem voorgestelde Salience Syndroom gaat het niet halen.

Familie actief, prognose beter

Ingeborg Siteur, psychiater  in het ABC-huis in Utrecht sprak over het betrekken van de familie bij de behandeling van jonge schizofreniepatiënten. In het ABC-huis doet Ingeborg Siteur dit op een intensieve wijze. Het ABC-huis won dan ook vorig jaar de Ypsilon Familiester.

Bij een aandoening als schizofrenie verandert het functioneren van het ‘systeem’ rond de patiënt ingrijpend. De belangrijkste bron voor steun, verzorging, ontwikkeling en herstel is en blijft de familie. Belangrijk is dat de familie niet in een uitgeputte, onmachtige toestand raakt, want dan wordt de ziekte de baas en de prognose slechter. Wanneer de familie heel actief bij de behandeling betrokken wordt dan is de prognose voor herstel beter.

Voor elke patiënt en familie moet de meest geschikte aanpak gevonden worden. Niet voor iedereen geschikt maar doorgaans goede resultaten gevend is de multi-family therapie. Meerdere patiënten voeren regelmatig en gedurende meerdere jaren, samen met hun families, onder leiding van een behandelaar, groepsgesprekken.

Als de zoon of dochter elk contact met de familie afwijst, werkt zo’n therapie niet, bleek uit opmerkingen uit de zaal. Opvallend is dat ook Ingeborg Siteur (net als Jim van Os en Henk van Os) in haar familie met de GGZ te maken heeft.

First things first

Corry Punch, familielid en pionier van De Windroos, begint met een positieve boodschap: “De GGZ heeft geen visie, weet niet wat rehabilitatie inhoudt en creëert een woud van regelingen. Toch kunnen onze jongeren het leven weer oppakken.”

Punch vertelt over de Windroos-formule, over opleiding en werk en hoe kwetsbare mensen het voor elkaar krijgen een plaats in de maatschappij te vinden. Kandidaten zijn na het Windroos-traject bijvoorbeeld gaan werken als assistent receptie of administratief medewerker, of volgen een opleiding in de ICT-sector.

Het ‘Ria van der Heijdencollege’ zal binnen vijf jaar gerealiseerd zijn, aldus Punch. Als Ypsilon ouders en deskundigen bijeenbrengt en belangrijke personen in de samenleving het plan steunen, kan het aan de beleidsmakers voorgelegd kan worden voor financiering. Aan de realisatie van het college kan onderzoek gekoppeld worden. Het plan staat als een huis.

Voor een deel maken wij het verschil

Hiske Becker, psychiater en hoofd van Zorglijn Vroege psychose AMC, vertelt over het VIP-team (vroege interventie psychose) in Amsterdam. VIP is onderdeel van de Zorglijn Vroege Psychose (voorheen de adolescentenkliniek) en bestaat nu vier jaar. VIP richt zich op jonge mensen met een eerste psychose en biedt naast psychiatrische begeleiding en medicatie ook ondersteuning bij wonen, opleiding, werk en het onderhouden van sociale contacten.

VIP Amsterdam heeft 280 patiënten in zorg, waarvan met 3 geen contact is. “Met een deel gaat het heel goed, voor een ander deel maken wij het verschil. Er is ook een groep waarmee het heel moeilijk gaat, voor hen moeten we iets anders uit de kast halen.“

In elk van de drie VIP-teams werken een psychiater, een maatschappelijk werker, een arts in opleiding, een ervaringsdeskundige, verpleegkundigen, een SPV en een jobcoach. De psycholoog, verslavingsdeskundige of gezinsbegeleider zijn op afroep beschikbaar. VIP ontvangt de patiënten in een omgebouwde kerk, dat is laagdrempelig, je loopt er makkelijk naar binnen.

Becker laat met mooie grafieken zien welke impact VIP heeft op de kwaliteit van leven. Zo daalt het aantal gedwongen heropnames, zijn er weinig daklozen in Amsterdam en hebben VIP-patiënten een inkomen, werk of school. Het familiebeleid is informeel en laagdrempelig. De VIP-medewerkers bezoeken familie ook thuis en voeren motiverende gesprekken. Zeventig procent van de ouders zijn van niet-westerse afkomst, waar nodig gaat een tolk mee.

Met trots vertelt Hiske Becker over de containerwoningen. In 2008 betrokken vierentwintig jongeren van het VIP-traject een zelfstandige woning in het studentencomplex aan de Bergwijkdreef. “Alhoewel sommige patiënten af en toe klagen over het lawaai en de harde muziek van de studenten, willen ze erbij horen en niet opvallen. Wat is dan mooier dan een containerwoning tussen de studenten? Het is er goed wonen.” De jongeren worden door het VIP-team begeleid.

Aan het einde van de middag neemt Marja Hasert emotioneel afscheid, wordt Jody Sluijter geridderd (zie pagina ..) en vraagt Bert Stavenuiter of wij wel genoeg uit Ypsilon halen. Een kersverse ‘Vriend van Ypsilon’ ontvangt de sculptuur het ‘Ypsilonmannetje’, die – en dat stemt trots - geprezen wordt door de professionele kunstkenner en dagvoorzitter Henk van Os.

Zorglijn vroege psychose UMCU wint Ypsilon Familiester

Alle genomineerden krijgen veel applaus, toch is er maar éen de winnaar.

Niet het 5^e wijkteam van GGZ Noord-Holland Noord, niet de Zorglijn Vroege Psychose van het AMC, maar de Zorglijn Psychotische Stoornissen van het UMC Utrecht is de winnaar van de Ypsilon Familiester 2010!

Rita Loholter en Hein Koger

Alle presentaties zijn terug te vinden op www.ypsilon.org/afterparty.