U bent hier:
  1. home
  2.  > psychose
  3.  > schizofrenie

Wat is schizofrenie?

Schizofrenie is een ernstige psychiatrische ziekte die ongeveer één op de honderd mensen overkomt. De aandoening komt voor in de hele wereld en alle lagen van de bevolking en treft iets meer mannen dan vrouwen. Meestal openbaart schizofrenie zich voor het eerst in de leeftijd van zestien tot vijfendertig jaar. Schizofrenie kenmerkt zich in bijna alle gevallen door het optreden van psychoses. Dit zijn perioden waarin het contact met de realiteit ernstig is verstoord.
Niet iedereen die een psychose doormaakt, heeft schizofrenie. Daarvan spreken we pas als als de psychose lang duurt of vaker optreedt en de persoon in de tussenliggende tijd niet goed functioneert.

<< Eenvoudig animatiefilmpje over schizofrenie door Sanofi, vertaald door Ypsilon Utrecht

 

Symptomen

Bij schizofrenie spreekt men over positieve en negatieve symptomen. Positieve symptomen zijn symptomen die bij mensen zonder schizofrenie niet voorkomen. Het gaat daarbij om psychotische verschijnselen als hallucinaties, wanen en verward denken. Negatieve symptomen zijn gedragspatronen die er voorheen wel waren. Het gaat bijvoorbeeld om het ontbreken van energie, vervlakking van gevoelens, weinig initiatief nemen, terugtrekken uit sociale contacten en minder concentratievermogen.
Terwijl psychotische symptomen meestal goed reageren op behandeling, is dat voor negatieve symptomen niet het geval.

Schizofrenie gaat vaak gepaard met een achteruitgang in het functioneren, zowel op professioneel als op sociaal gebied. Gelukkig gaat het met ongeveer een derde van de patiënten met schizofrenie na de eerste psychose tamelijk goed. Zij herstellen vlot, ontwikkelen geen of weinig negatieve symptomen en blijven lange tijd psychosevrij. Toch heeft slechts een minderheid van de patiënten met schizofrenie een betaalde baan.

Bij het vaststellen of iemand daadwerkelijk aan schizofrenie lijdt, zijn psychiaters en psychologen aan strikte criteria gebonden. Deze criteria staan vermeld in het handboek voor psychiaters, de DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). De meest algemene symptomen, die overigens niet allemaal en niet constant aanwezig hoeven zijn:

  • Wanen
  • Hallucinaties
  • Onsamenhangende spraak (bijvoorbeeld frequent de draad kwijtraken of incoherentie)
  • Ernstig chaotisch of katatoon gedrag
  • Negatieve symptomen, dat willen zeggen vlakke emoties, gedachten- of spraakarmoede of apathie
  • Het functioneren ligt op terreinen zoals werk, relaties of zelfverzorging duidelijk onder het niveau van voor het begin van de stoornis (of dat verwacht kon worden).
  • Symptomen van de stoornis zijn gedurende ten minste zes maanden ononderbroken aanwezig.

Oorzaken

Wetenschappers zijn er nog niet uit wat precies de oorzaak is van schizofrenie. Zowel erfelijke aanleg als omgevingsfactoren spelen een rol.
Men gaat ervan uit dat de kwetsbaarheid voor schizofrenie grotendeels genetisch is bepaald en dus al bij de geboorte aanwezig is. Het is bekend dat een stoornis in bepaalde chemische stoffen in de hersenen medeverantwoordelijk is voor de verstoorde verwerking van informatie. Onderzoeken hebben ook veranderingen aangetoond in de hersenen van mensen met schizofrenie. Maar of iemand met een aanleg de ziekte ook daadwerkelijk ontwikkelt, hangt af van de vraag hoe de rest van zijn leven verloopt. Samengevat: hoe meer blootstelling aan stress, drugs en andere zogeheten omgevingsfactoren, des te groter de kans dat de genetische kwetsbaarheid voor schizofrenie zich daadwerkelijk zal uiten.

Vroeger werd wel gedacht dat schizofrenie werd veroorzaakt door een verkeerde opvoeding, maar inmiddels weet men dat de oorzaak daar niet ligt.

Risicogroepen

Sommige mensen hebben een verhoogde kans om schizofrenie te ontwikkelen. Lees hier welke risicogroepen er zijn.

Gevolgen

Voor elke patiënt zijn de gevolgen verschillend, maar vrijwel altijd zijn ze ingrijpend. Studie, relatie, hobby’s, dagelijkse bezigheden - alles blijkt plotseling minder vanzelfsprekend dan voorheen. Toekomstverwachtingen moeten worden bijgesteld, maar hoeven niet te worden opgegeven. Waar anderen geleidelijk aanlopen tegen de grenzen van wat haalbaar is, worden mensen met schizofrenie in één klap met hun beperkingen geconfronteerd; idealen moeten plaatsmaken voor een reëler perspectief. Dat kost tijd, vraagt om aanpassingsvermogen en om een omgeving die begrip toont voor de problemen die daar onlosmakelijk mee zijn verbonden. En ook als het goed lukt om de ziekteverschijnselen te behandelen, dan blijft er altijd nog een kwetsbaarheid voor nieuwe psychoses bestaan. En met die kwetsbaarheid moet de patiënt leren omgaan.

Behandeling

Lees hier meer over de behandeling van psychose en schizofrenie. 

Misverstand

Mensen met schizofrenie hebben geen meerdere persoonlijkheden. Het woord schizofrenie komt uit het Grieks en betekent 'gespleten geest'. Hierdoor verwarren mensen het wel eens met MPS (meervoudige persoonlijkheidsstoornis, tegenwoordig ook wel dissociatieve stoornis genoemd).
Juist vanwege dit soort verkeerde en stigmatiserende beelden kijkt patiëntenvereniging Anoiksis of ze de handen op elkaar kan krijgen voor een nieuwe naam voor schizofrenie. Uit een prijsvraag in 2009 rolde de naam disfunctionele perceptie syndroom, maar inmiddels spreekt de vereniging liever van het Psychose Susceptibility Syndrom (PSS), oftewel het psychose gevoeligheidsymdroom. De naam heeft nog lang geen officiële status, maar Anoiksis werkt er (ook internationaal) hard aan.

Wilt u verder lezen? Word lid van Ypsilon of log in!

Want leden hebben bij Ypsilon een streepje voor! Dankzij hun contributie dragen zij bij aan de instandhouding van deze website. Zij hebben daarom toegang tot meer informatie en service, kortingen, voorrang bij trainingen en nog veel meer!

Klik hier om lid te worden.
Bent u al lid? Klik dan hier om in te loggen

Jan Zandijk blogt
Over wat hij meemaakt als voorzitter van Ypsilon. Lees en reageer!
Henk van Os
Henk van Os:

‘Het gevoel dat je samen bent met lotgenoten betekent veel meer dan ik van tevoren had kunnen bevroeden.’

Universiteitshoogleraar Kunst en Samenleving
Ypsilon ambassadeurs

sluit venster