Rondetafelgesprek schietdrama Alphen – bijdrage Ypsilon

Welke lessen moeten we trekken uit het schietdrama in alphen aan den Rijn? Om het antwoord op die vraag te vinden hield de Tweede kamer een hoorzitting. Ypsilon was een van de partijen die werd uitgenodigd voor een dubbele bijdrage: de eerste op papier, de tweede mondeling. Hieronder de schriftelijke inbreng van Ypsilon. Een kort verslag van de hoorzitting zelf vindt u daarnaast door te klikken op deze link.

Hoe kan het dat Tristan als psychiatrische patiënt een wapenvergunning kreeg? Het is een logische vraag. Een belangrijke ook. Maar vooral politiek gezien. Want voor een samenleving waarin 1 op de 4 mensen last heeft van een psychische stoornis, is het antwoord op deze vraag alleen niet genoeg. Sterker: Ypsilon durft de stelling aan dat het wachten is op onnodige nieuwe slachtoffers als dit de enige les zou zijn die we uit het drama in Alphen trekken. Tijdens de hoorzitting denkt ze graag met u mee welke lessen nog meer zijn te trekken.

Als organisatie die 7.000 familieleden van mensen met een psychotische kwetsbaarheid verenigt, weet Ypsilon waar ze over praat. Onder hen Hans en Marieke, de ouders van Tristan. Ter voorbereiding van deze hoorzitting schreven ze Ypsilon een brief waarin ze in alle openheid vertelden wat er aan het drama vooraf was gegaan. Op de hoorzitting zullen we er, met hun toestemming, delen uit voorlezen. Het is een net zo indrukwekkend als genuanceerd verhaal van twee ouders die zien hoe hun zoon de pech heeft om schizofrenie te krijgen en gaandeweg verstrikt raakt in zijn wanen. Maar ook het verhaal van twee liefdevolle en zorgzame ouders die alles doen wat in hun bereik ligt om hun zieke zoon te helpen. Ouders die het gevoel houden dat hun zoon mogelijk was opgeknapt als de behandeling steviger was gestart. Ouders ook die zich te lang niet gehoord zagen door de GGZ, door de politie, door de schietvereniging. En ouders die gebroken zijn door wat zich nu heeft voltrokken.

Onwillekeurig zullen velen geneigd zijn om het drama in Alphen af te doen als een incident. Want hoe groot het drama ook was, het zal zich nooit meer herhalen nu de dader zichzelf van het leven heeft beroofd. Maar het beeld van de ‘geïsoleerde gek’ is niet terecht. “Als er niet snel wordt ingegrepen, dan wordt mijn zoon de volgende Tristan”, opende een moeder vorige week het gesprek met de adviesdienst van Ypsilon. Ze zal er niet snel mee te koop lopen. Daarvoor is het drama te groot, te gruwelijk. En niemand weet of het ooit echt gaat gebeuren. Maar ze verwoordt wel de angst die bij veel, heel veel van onze leden leeft.

Ypsilon acht het haar taak om ook deze familieleden bij te staan, te empoweren. Relativerend waar het kan, vanuit de wetenschap dat mensen met schizofrenie een groter risico lopen om het slachtoffer te worden van geweld dan om dader te worden. Maar activerend waar het moet, want Ypsilon weet dat de zorg vaak beter kan en stimuleert familieleden daarin de moed niet te laten zakken. En dus leert ze familieleden de weg in de GGZ, geeft ze juridisch advies en traint ze hulpverleners hoe die zich kunnen openstellen voor signalen van familieleden. Functies die cynisch genoeg stuk voor stuk dreigen weg te vallen als de subsidiestop op familieorganisaties wordt doorgezet. Dat geeft te denken.
Kan het anders? Of beter: hoe kan het anders? Een aanzet, waarover Ypsilon overigens meer ideeën heeft dan ze op dit A4-tje kwijt kan:

  1. Natuurlijk: Neem maatregelen om te voorkomen dat labiele mensen kunnen beschikken over wapens
  2. Maar besef dat er ook zonder wapens doden kunnen vallen. “Er rijdt een tijdbom door ons dorp”, meldde een kaderlid van Ypsilon onlangs. “Psychotisch, stoned, berooid en onverzekerd. Het is een kwestie van tijd tot hij met zijn brommer een ongeluk veroorzaakt. Wanneer gaat het fout?”
  3. Besef dat er een groep is die nooit uit zichzelf hulp zal zoeken, maar wel hulp nodig heeft. Besef ook dat hun naasten machteloos zijn als hun positie in de nieuwe WCZ niet goed is vastgelegd en zorgen over privacy belangrijker worden gevonden dan zorgen over de toestand van de patiënt
  4. Verklaar psychosepreventie tot prioriteit van beleid. Vroeg begonnen is een toekomst gewonnen. Het veld is er klaar voor, er leven tal van ideeën, het past perfect in het kabinetsbeleid van zorg in de buurt en het bespaart nog geld ook. Waar wachten we op?
  5. Wijs mensen in de risicogroep op het gevaar van psychoses bij gebruik van softdrugs
  6. Geef familieleden en cliënten een stem in de Wet Verplichte GGZ. Zij hebben praktijkkennis die noch de behandelaar noch de rechter bezit en zijn de enigen die als ervaringsdeskundige weten wat er gebeurt op momenten dat er géén zorg wordt geboden
  7. De praktijk telt! Activeer de Inspectie voor de Gezondheidszorg bij de toetsing van goede zorg en goed familiebeleid. In een recent rapport over het Meldpunt ‘Meld je zorg’ constateert het Landelijk Platform GGz dat ondersteuning van familie nog te afhankelijk is van individuen.
  8. Neem familie serieus. Je kunt niet beweren dat je familie-inbreng en familiebeleid in de GGZ belangrijk vindt en tegelijk de subsidie op familieorganisaties terugschroeven naar nul zoals de minister nu doet. Nu vallen ze buiten de gelden voor patiëntenorganisaties maar ook buiten de mantelzorggelden. Wees creatief!

Laatste bewerking: 16-12-2011 18:26