website in wordingBezoekers landelijke dag krijgen voorproefje
Animo voor training interactievaardigheden voor familie groot
"Omgang leer je niet uit boekjes en folder", leidt psychiater Tom Kuipers in. Hij vertelt vervolgens over de achtergrond van de training Interactievaardigheden bij mensen met schizofrenie. De training is een jaar terug ontwikkeld voor hulpverleners en bleek te voorzien in een grote behoefte. Kuipers verzorgt de training samen met Ypsilonkracht Bas van Raay.
Vandaag, op de landelijke dag van Ypsilon, krijgen zo'n tachtig familieleden een voorproefje van de training om na te gaan of het mogelijk is de training zó te herschrijven, dat ze ook geschikt is voor familieleden. En of deze er behoefte aan hebben.
Het ontwikkelen van een cursus voor hulpverleners was hard nodig, constateert Kuipers hardop. "Opleidingen schieten schromelijk tekort als het erom gaat aanstaande hulpverleners te laten oefenen in de omgang c.q. interactievaardigheden." De cursus sluit bovendien aan op de veranderde inzichten van de hulpverlening. "Ik zou het 'ontmythologisering' kunnen noemen: schizofrenie wordt steeds meer gezien als een ziekte zoals er meer zijn. Een ziekte die handicaps met zich meebrengt, die je met protheses, hulpstukken moet proberen de baas te worden."
De hulpverlener van vandaag wordt bovendien steeds autonomer, stelt Kuipers vast. "Steeds meer trekken hulpverleners er in hun eentje op uit, als persoonlijk begeleider of casemanager van de patiënt. Zij hebben niet langer een team waar ze zich achter kunnen verschuilen en zullen zelf moeten zorgen voor een goede verhouding met hun patiënt, ondanks zijn handicaps."
Bas van Raay neemt het over voor het trainingsgedeelte. "Wat voor die hulpverleners geldt, geldt net zo zeer voor u als familielid." Hij vraagt de bezoekers om te komen met voorbeelden van conflicten tussen patiënt en familie. Die zijn er legio. Binnen een paar minuten staat er een fikse rij onderwerpen op een vel papier. "Goed. Het niet innemen van medicijnen is dus een bron van conflicten", pikt Van Raay er als voorbeeld uit. "Hij wil zijn pillen niet slikken en ik heb daar problemen mee", vervolgt hij terwijl hij een grote doek op de grond legt met een groene en een rode helft. "Met andere woorden: ik sta op rood." Van Raay gaat demonstratief op de rode helft staan. "Soms vind ik het trouwens wel prima. Dan sta ik op groen." Van Raay voegt de daad bij het woord.
"U ziet", verduidelijkt hij dat elk gedrag van de patiënt bij mij een reactie oproept. Soms kom ik op rood, soms op groen. En die grens...", hij wijst over het midden van het doek, "die kan verschuiven. Als ik goed gehumeurd ben, kan ik meer hebben. Maar het kan ook afhangen van mijn omgeving. Bovendien weet ik dat ik soms het gedrag van de een acceptabel vind, terwijl ik datzelfde gedrag van de ander veroordeel."
"Stel: mijn broer rookt op mijn slaapkamer en ik foeter hem helemaal uit. Hij is niet degene die problemen heeft met dat roken, maar hoe reageert hij?" Iemand uit het publiek weet waar hij naartoe wil: "Hij springt op rood." "Juist! Hij springt op rood", herhaalt Van Raay enthousiast. "Wanneer je iemand ergens op aanspreekt, veroorzaak je altijd dat die ander op rood springt. Maar waar het nu om gaat, is de vraag: hoe zorg je ervoor dat je beiden uit het rood komt."
Het verhaal van Van Raay slaat aan. Terwijl hij in rap tempo enkele onderdelen uit de training voor hulpverleners neerzet, draagt zijn gehoor voorbeelden aan en voelt het zich deelgenoot van de training. Nieuwsgierige en afwachtende blikken maken plaats voor knikkende hoofden en instemmende reacties.
"Ik heb het al gezegd", waarschuwt Van Raay zijn publiek. "U gaat hier vanmiddag niet weg met een antwoord. De cursus voor hulpverleners bestaat uit zeven dagdelen, dus meer dan een tipje van de sluier kunnen we nu niet oplichten. Maar de vraag is nu of u denkt dat u iets aan deze training zou kunnen hebben, of u het de moeite waard vindt dat we iets dergelijks ook speciaal voor familieleden ontwikkelen." De vraag blijkt retorisch: voor velen geldt dat ze zich direct voor een dergelijke cursus zouden opgeven. Zij zullen nog enige tijd geduld moeten hebben, stelt Van Raay vast. De ontwikkeling van de training voor familieleden is vandaag begonnen...
Bert Stavenuiter
De training Interactievaardigheden bij mensen met schizofrenie voor hulpverleners is dus al beschikbaar. De training beslaat 7 dagdelen die uitsluitend in groepsverband bij de instelling in huis worden gegeven. Informatie over deze training is verkrijgbaar bij de Leergangen Schizofrenie, 1e Hasselaerstraat 9, 2013 GD Haarlem, telefoon , fax .
Levensechte conflicten
Het gevoel hebben dat je geen baas meer bent in je eigen huis, ruzie over het smijten met geld, je televisie uitlaten omdat de patiënt er bang voor is. En ook: uitzetting van de patiënt uit het PZ omdat hij geen behandelovereenkomst wil tekenen, ruzie met de verpleging omdat je niet de kamer op mag om de patiënt de kleren te brengen waarom hij vroeg.
Terwijl tachtig bezoekers via de workshop konden proeven aan een training Interactievaardigheden, droegen de overige bezoekers intussen voor de training materiaal aan. De helft van hen noteerde op een A4-tje een voorbeeld van een conflict dat ze hadden met de patiënt. De andere helft beschreef juist een conflict met de hulpverlener. Ze beantwoordden daarbij de vraag waar het confilct over ging en hoe het ontstond, hoe ze reageerden en wat het resultaat was.
De ingevulde velletjes bleken voldoende stof op te leveren voor geanimeerde gesprekken tijdens de landelijke dag. Tegelijkertijd kunnen ze ook dienen als casussen voor de nog te ontwikkelen training interactievaardigheden voor familieleden. Met zo'n honderd uiteenlopende voorbeelden uit de praktijk van alle dag moet het voor de schrijvers van de training niet moeilijk zijn om aan te sluiten bij de ervaringen van de familie.