STATEMENT PLATFORM GGZ I.O.
Positie (chronisch) psychiatrische cliënt door opeenstapeling van kabinetsmaatregelen sterk verzwakt
Deelnemers platform
Mensen met psychische en psychiatrische klachten moeten als het aan het huidige kabinet ligt maatschappelijk betrokken blijven, hun eigen verantwoordelijkheid nemen en geactiveerd worden om betaald te werken. Als het gaat om noodzakelijke zorg of begeleiding moeten zij niet alles van de overheid verwachten, maar ook een beroep doen op buren of familieleden.
Cliënten, familieleden en betrokkenen zijn gealarmeerd. Zij zijn van mening dat de maatschappelijke positie en de eigen verantwoordelijkheid van mensen met chronische psychiatrische klachten juist ernstig worden verzwakt als de beoogde maatregelen van het kabinet worden doorgezet.
De beoogde kabinetsmaatregelen vormden de directe aanleiding voor de bovenstaande veertien cliënten- en familieorganisaties in de geestelijke gezondheidszorg om zich gezamenlijk en eensgezind uit te spreken tegen dit beleid en de politiek te wijzen op de ernstige effecten ervan. De keerzijde van het beleid reikt verder dan de 500.000 mensen die jaarlijks aanspraak maken op de geestelijke gezondheidszorg.
In de afgelopen jaren zijn er steeds meer mogelijkheden gekomen om een zelfstandig leven in de samenleving te realiseren voor mensen met psychische of psychiatrische klachten. Zo kwamen er allerlei woonvormen, werkplekken en andere mogelijkheden om het leven zin te geven; er kwamen ondersteuners en begeleiders die mensen met psychische of psychiatrische klachten hielpen om de moeilijke weg door de samenleving te lopen; ook familieleden en mantelzorgers kregen meer ondersteuning; etc. Het platform ziet dit beleid nu in rap tempo verslechteren als de voorgestelde plannen daadwerkelijk zullen worden gerealiseerd.
Ernstige gevolgen van de beoogde kabinetsmaatregelen
De kabinetsmaatregelen om mensen meer eigen verantwoordelijkheid te doen nemen, dreigen voor mensen met (langdurende) psychiatrische problematiek averechts te werken:
- De inkomenspositie dreigt te verslechteren door kortingen en eigen bijdragen. Compensatie achteraf voor deze teruggang in inkomen betekent dat mensen geld moeten voorschieten dat ze niet hebben. Mensen krijgen hierdoor tevens te maken met meer bureaucratische en administratieve rompslomp;
- De zorg dreigt te verslechteren door het inkrimpen van bepaalde behandelmogelijkheden en begeleidingsmogelijkheden;
- Volgens de regering kan hulp in eigen kring de eerst aangewezen oplossing zijn waar men de regie niet (langer) ter hand kan nemen. Het Platform wijst erop dat er vaak al sprake is van structurele overbelasting van familie en betrokkenen. Mantelzorg moet dan ook niet automatisch gebruikelijke zorg worden. Zorg door familie en sociale omgeving kan niet afdwingbaar zijn, juist in het geval van mensen die psychische of psychiatrische aandoeningen hebben;
- Terwijl de regering een grotere mate van eigen verantwoordelijkheid van mensen verwacht, wordt er bezuinigd op de noodzakelijke voorzieningen om dit te bewerkstelligen. Cliënten- en familieorganisaties en andere cliëntgestuurde initiatieven, die zo belangrijk zijn voor de terugkeer en handhaving in de samenleving van de psychiatrische cliënt worden nu in hun financiële middelen gekort. Wanneer mensen met psychische of psychiatrische klachten teruggeworpen worden op zichzelf zullen zij juist eerder op straat, bij justitie of in een instelling terechtkomen.
Pennywise poundfoolish.
We hebben het de laatste tijd vaker horen zeggen wanneer het over het regeringsbeleid gaat. Maar het mag duidelijk zijn dat mensen die het in de samenleving niet redden vaak weer aangewezen zullen zijn op 24-uurs-zorg. Dat is niet alleen duurder, maar uit oogpunt van humaniteit ook zeer ongewenst.
Gevolgen van de kabinetsmaatregelen per onderwerp
Eigen bijdragen brengen doorgaans lage inkomens verder omlaag
Cliënten in de GGZ moeten op veel fronten eigen bijdragen betalen, die hun doorgaans lage inkomen verder naar beneden brengen: eigen bijdrage voor medicatie, eigen bijdrage voor vervoer, eigen bijdrage voor transmurale en extramurale zorg, eigen bijdrage voor thuiszorg, en eigen bijdrage in AWBZ-instellingen: eigen extra bijdragen voor bewassing, kleding, drinken en voor alle extra's, geen verhoging in de zakgeldregeling, eigen bijdrage voor dagbesteding, een eigen bijdrage voor psycho- of therapeutische behandeling (eerste 10 behandelingen zelf betalen, daarna eigen bijdrage per keer), en een eigen bijdrage voor fysiotherapeutische behandelingen of andere paramedische behandelingen. Tot slot worden cliënten geconfronteerd met een hogere contributie wanneer zij zich willen aansluiten bij een cliëntenorganisatie.
(Aanvullende) verzekering voor veel patiënten financieel onmogelijk
Bij de overheveling van geld uit de AWBZ naar de ziektekostenverzekering is het de vraag wat straks wel en wat niet in het toekomstige basispakket terecht komt. Wellicht zullen mensen met psychische of psychiatrische klachten, zich aanvullend moeten verzekeren om toch een beroep te kunnen doen op - voorzieningen uit - de voor hen noodzakelijke zorg. Afgezien van de vraag of het wenselijk is om kwetsbare groepen met een complexe problematiek door te verwijzen naar een aanvullende verzekering, met vaak hoge premies en risicoselectie, is een aanvullende verzekering voor veel cliënten in de GGZ financieel onmogelijk.
Vroegtijdig afbreken psychotherapie leidt eerder tot terugval of opname in WAO of bijstand
Sommige groepen van mensen met persoonlijkheidsstoornissen hebben baat bij langduriger psychotherapie dan 30 zittingen. Voor hen is een ongenuanceerde inkrimping van het maximum aantal van 90 naar 30 absurd. Een vroegtijdig afgebroken behandeling zal bovendien eerder leiden tot een terugval en een opname in de WAO of bijstand.
Grote achterstand in kinder- en Jeugdzorg
In de Jeugd-GGz en kinder- en Jeugdzorg bestaat een grote achterstand en zijn de wachtlijsten nog steeds onaanvaardbaar lang. Een situatie waarin kinderen met psychische problemen in een justitiële jeugdinrichting belanden omdat er voor hen geen plaats is in de kinderpsychiatrische inrichtingen, is uit oogpunt van mogelijke ernstige traumatische gevolgen en het recht op humane en acceptabele noodzakelijke zorg absoluut onaanvaardbaar.
Preventie wordt kind van de rekening
Preventie wordt kind van de rekening. Welke burgers komen hiervoor nog in aanmerking? Wie betaalt de kosten?
Mantelzorg wordt afgedwongen zorg
Familieleden worden met de term 'gebruikelijke zorg' in de nieuwe wetgeving - zonder dat ze dat willen of hiertoe in staat zijn - aangewezen als zorg- en hulpverlener. Het van overheidswege inschakelen van de sociale omgeving als hulpverlener is in de eerste plaats vernederend voor de cliënt zelf en het is daarnaast belastend voor familie en betrokkenen. Er is bij familie en betrokkenen vaak bereidheid om hun zieke huisgenoot bij te staan, maar als de patiënt dat niet wil of agressief gedrag vertoont, is dit niet mogelijk. De familie en de sociale omgeving worden bovendien vaak toch al zwaar fysiek en mentaal belast met de zorg van de betrokkene met psychische of psychiatrische klachten. Kenmerkend voor de zorg voor mensen met psychische of psychiatrische klachten door familie en betrokkenen is dat op het moment dat hulp wordt gezocht, de omgeving vaak al is uitgeput. Mantelzorg moet dan ook niet automatisch gebruikelijke zorg worden en gebruikelijke zorg moet anderzijds niet automatisch overgaan in mantelzorg. Mantelzorg kan tot slot niet afdwingbaar zijn.
De regering vindt het belangrijk dat mensen voor zichzelf kunnen zorgen en zelf voor een inkomen zorgen, maar als familieleden niet aan deze eisen kunnen voldoen doordat ze de zorg voor een ziek familielid op zich moeten nemen, is dit wel erg moeilijk. Het gevolg kan zijn dat er een vicieuze cirkel ontstaat waarbij nog meer mensen van hulp en uitkeringen afhankelijk worden.
Opdracht vermaatschappelijking wordt eenzijdig bij cliënten en hun maatschappelijke omgeving gelegd
De overheid schuift de verantwoordelijkheid voor cliënten die moeten 'vermaatschappelijken' eenzijdig af op cliënten zelf en hun sociale omgeving. De overheid moet de hand in eigen boezem steken en voortgang maken met de voorzieningen die nodig zijn om de gevolgen van het door de overheid ingezette beleid van vermaatschappelijking succesvol te maken.
Gemeentelijke beleidsvrijheid leidt tot rechtsonzekerheid en rechtsongelijkheid, psychiatrische patiënt blijft van zorg verstoken en komt terecht in kafkaiaanse regelgeving
Een aantal belangrijke voorzieningen die nu nog onder de AWBZ vallen, zullen straks de verantwoordelijkheid van de lokale overheid worden (Wet op de Maatschappelijke Zorg). Er zal niet langer sprake zijn van het verzekerd recht op een voorziening, maar men krijgt te maken met de gemeentelijke beleidsvrijheid; de ene gemeente verstrekt een voorziening wèl, de andere niet. Hierdoor ontstaat rechtsonzekerheid en rechtsongelijkheid voor mensen die afhankelijk zijn van deze voorzieningen. Het Platform is van mening dat gemeenten aan een minimum-standaard moeten voldoen waar het gaat om het leveren van voorzieningen die voorheen onder de AWBZ vielen. Tevens dient de geldstroom die naar de gemeenten gaat geoormerkt te zijn en niet in de algemene middelen opgenomen te worden.
Wat cliënten met psychiatrische en verslavingsproblemen aan zorg en ondersteuning in de samenleving nodig hebben is bij gemeenten nauwelijks bekend. Tijdens het proces dat gemeenten doormaken om die kennis en kunde te vergaren zullen veel mensen van zorg verstoken blijven en terechtkomen in een kafkaiaanse regelgeving.
Instroom naar reguliere banen nog moeilijker en inkomen en sociale zekerheid verder uitgekleed
De instroom naar reguliere banen voor mensen met psychische klachten of een psychiatrisch verleden zal alleen maar moeilijker worden. Hoewel de meerderheid van de (potentiële) werknemers met psychische of psychiatrische klachten graag wil werken en bereid is haar verantwoordelijkheid te nemen, stuit zij bij de toegang en het behoud van werk op een groot aantal struikelblokken Veel werkgevers, reïntegratiebedrijven en uitkeringsinstanties, staan (nog steeds) niet te springen om mensen met psychische en psychiatrische klachten aan werk te helpen, zeker niet in een economisch onzekere tijd waarin er toch al krapte is op de arbeidsmarkt. Voor activering van werknemers met psychische klachten is goede begeleiding en ondersteuning noodzakelijk. Hier ontbreekt het in de praktijk nog te vaak aan. Voor het behoud van werk zullen er mogelijkheden moeten komen voor flexibele arbeid met een signaleringsplan als terugval dreigt. Tot slot zal er ook voor de groep die ondanks alles niet kan werken een behoorlijk sociaal vangnet moeten blijven bestaan.
De WAO-bepalingen worden strenger en als het aan het huidige kabinet ligt, zullen de meeste mensen met psychische klachten in het nieuwe WAO-stelsel geen toegang meer krijgen tot deze voorziening. De bijzondere bijstands-regeling verdwijnt, en de Ww-regeling versobert. Als het gaat om een WW zullen mensen met een (chronische) psychiatrische aandoening, die daardoor geregeld langere tijd niet kunnen werken, door de referte-eis tevens worden achtergesteld bij “gezonden”. Zij zijn namelijk vaak niet in staat om een groot aantal dienstjaren op te bouwen. Verder zullen mensen die geheel of bijna geheel zijn afgekeurd weinig bijverdienmogelijkheden krijgen. Allemaal regelingen die de maatschappelijke positie en het inkomen van mensen met psychische beperkingen of een psychiatrisch verleden aantasten, en de weg naar werk bemoeilijken. De druk en onzekerheid die al deze nieuwe maatregelen met zich meebrengen, betekenen voor veel mensen bovendien een extra psychische belasting.
Verschraling van de woonvoorzieningen
Voor langdurig psychiatrische patiënten is goed wonen een eerste vereiste, bijvoorbeeld in eenpersoons wooneenheden met bijvoorbeeld een centrale voorziening, ook op rustige plekken buiten dorp en stad. Afkalving van inkomen en toename van eigen bijdrage doet het wonen verschralen, omdat er geen toegang meer is tot voorzieningen voor ontmoeting, activiteiten, zingeving.
Voorgenomen bezuinigingen van 10% op Stichting Fonds PGO treffen cliënten, familie en hun organisaties in het hart
Tot slot maakt het Platform zich grote zorgen over de voorgenomen bezuinigingen van 10% op het fonds voor patiënten-, gehandicaptenorganisaties en ouderenbonden (Stichting Fonds PGO).
Het Platform is van mening dat deze bezuinigingsmaatregelen in strijd zijn met beleidsvoornemens zoals 'meer eigen verantwoordelijkheid, meer zorg, meer vraagsturing, minder regels en zichtbaar werken aan meer kwaliteit'. Het kabinet wijst in de beleidsnota van 2004 in dit verband uitdrukkelijk op de voorwaarde van 'een goede samenwerking met het 'veld'.., instellingen en hun medewerkers, cliënten en hun organisaties..'. Het pleidooi voor meer eigen verantwoordelijkheid en het doorvoeren van een duurzaam en solidair beleid staat haaks op de voorgenomen bezuinigingen van 10% op Stichting Fonds PGO.
Door bezuinigingen op subsidies, zoals op het Fonds PGO, worden sommige cliënten- en familieorganisaties in hun voortbestaan bedreigd. Cliënten worden geconfronteerd met een hogere contributie wanneer zij zich willen aansluiten bij een cliëntenvereniging. Sommige organisaties zien meer dan tweederde van hun al krappe budget verdampen. Belangenbehartiging en lotgenotencontact, vaak dé basis voor een eigen plek in de samenleving worden hierdoor uiterst moeilijk.
Als volgend jaar ook de subsidieregeling zorgvernieuwingsprojecten wordt aangepakt, zal het daarnaast nog moeilijker worden cliëntinitiatieven en daarmee werkelijke vraagsturing te realiseren. In plaats van tijdelijke fondsen horen deze activiteiten juist een structureel karakter te krijgen.
Aantasting kwaliteit van leven
Als de regering de voorgenomen kabinetsmaatregelen doorzet, dan zou het een trendbreuk betekenen in een beleid dat was gericht op een grotere deelname aan de maatschappij, meer kwaliteit in de zorg en ondersteuning van familieleden en mantelzorgers. Volgens het Platform gaat het al lang niet meer om geld alleen, mensen worden door de kabinetsmaatregelen getroffen in de kwaliteit van hun bestaan.
Utrecht / Rotterdam, 24 november 2003.
Het Platform GGZ i.o. bestaat uit de volgende consumentenorganisaties:
Ypsilon
Stichting Pandora
Cliëntenbond in de geestelijke gezondheidszorg
Stichting Landelijke Patiënten- en Bewonersraden in de GGZ
Labyrint/In Perspectief
Vereniging voor Manisch Depressieven en Betrokkenen
Anoiksis
Nederlandse Vereniging voor Autisme
Stichting Anorexia en Boulimia Nervosa
Stichting Borderline
Angst-, Dwang- en Fobiestichting
Balans
Regioconsult GGZ
Regioberaad i.o.
|
|
 Klik hier voor een printversie van deze pagina
Sitemap
Naar het begin van deze
pagina
Laatste bewerking: 26 november 2003
|
