U bent hier:
  1. home
  2.  > zorg en herstel
  3.  > wegwijs in de zorg
  4.  > dwang in de zorg

Dwang in de psychiatrische zorg

Dwangopname/dwangbehandeling

Als iemand ernstig psychotisch is zonder onder behandeling te zijn, kan dat nare gevolgen hebben. Iemand kan zichzelf verwaarlozen, overlast veroorzaken of anderen of zichzelf geweld aandoen. Juist psychotische mensen zijn er vaak niet van te overtuigen dat zij hulp nodig hebben. Omdat zij geen ziektebesef hebben of onbereikbaar zijn voor hulp: bijvoorbeeld omdat ze het contact met hulpverlener of familie als een bedreiging ervaren in hun waan. Of letterlijk onbereikbaar, vanwege een zwervend bestaan. Soms is er geen andere mogelijkheid dan een behandeling of opname af te dwingen.  
Op dit moment (2016) is er een overgangssituatie van de wet BOPZ naar de nieuwe Wet verplichte GGZ (WvGGZ).

Nieuwe wet: WvGGZ

De Wet verplichte GGZ wordt de opvolger van de huidige wet BOPZ. De Tweede Kamer ging op 14 februari 2017 akkoord met de nieuwe wet, waarin het betrekken van familie nadrukkelijk gestimuleerd. Een andere verandering is de mogelijkheid van dwangbehandeling, zonder dat daar een opname aan gekoppeld is. De Tweede Kamer nodigde Ypsilon in januari 2014 én in oktober 2016 uit om haar visie te geven op het wetsvoorstel.
> Klik hier voor dit zogeheten 'position paper' met de visie van Ypsilon van 2014
> Klik hier voor het 'position paper' van Ypsilon van 2016

Voordat de wet van kracht wordt moet ook de Eerste Kamer nog akkoord gaan. Ook die nodigde Ypsilon uit om haar visie te geven.
De verwachting is de wet uiteindelijk begin 2019 van kracht zal worden. Tot die tijd geldt de wet BOPZ.

BOPZ

Volgens de wet 'Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen' (BOPZ), kan iemand onder dwang worden opgenomen.
De wet kent twee procedures om een gedwongen opname te bewerkstelligen:

IBS

De Inbewaringstelling (IBS) is een spoedprocedure om iemand in een acute crisissituatie gedwongen op te kunnen nemen. Er is sprake van gevaar en geen tijd voor een machtiging (RM). De patiënt kan binnen 24 uur worden opgenomen, ook al heeft het dan nog een voorlopig karakter.

Machtiging

Voor minder nijpende kwesties is er de weg van de 'machtiging'. De rechterlijke machtiging (RM) is tegenwoordig opgedeeld in voorlopige machtiging, voortgezette machtiging en voorwaardelijke machtiging. In deze gevallen is er wat meer tijd om de noodzaak van een opname te beoordelen. De rechter kan verschillende betrokkenen (onder wie de familie) 'horen', met de bedoeling tot een beter gefundeerde afweging te komen.

Dwangtoepassing/separeren

Separeren is het opsluiten van een patiënt in een separeer- of isoleercel. De afzondering is bedoeld om de patiënt in een prikkelarme omgeving tot rust te laten komen.
In de praktijk gebeurt het als iemand agressief is naar personeel of medepatiënten in een instelling, of als iemand een gevaar is voor zichzelf en bescherming niet op een andere manier kan. 

Elke instelling heeft zijn eigen separeerbeleid. Vraag daarnaar! Separeren is aan regels gebonden. De trend is om het separeren zoveel mogelijk terug te dringen.

Wat kun je als familie doen?

  • Probeer contact te houden met de begeleiding over hoe het gaat.
  • Vraag of u op bezoek mag komen.
  • Vraag of u een kaartje mag sturen.
  • Separeren mag alleen als al het andere niet heeft gewerkt. Vraag wat er is geprobeerd om de escalatie te voorkomen.
  • Familie en betrokkenen moeten worden geïnformeerd. Is dat gebeurd?
  • Dring aan op een gesprek met patiënt en/of familie achteraf. Het is belangrijk om uit te leggen waarom het niet anders kon en op welke manier het in de toekomst voorkomen kan worden. 
  • Komt u er met de behandelaar niet uit? Vraag advies aan de familievertrouwenspersoon.  

Kijk voor meer informatie op www.dwangindezorg.nl.

sluit venster