U bent hier:
  1. Extra pagina's
  2.  > voor naasten
  3.  > ervaringen trainingen
  4.  > Psycho-educatie naar een hoger plan

Psycho-educatie naar een hoger plan

Nog altijd is het beroerd gesteld met de informatie die patiënt en familie krijgen als ze net zijn geconfronteerd met schizofrenie, constateerde een vertegenwoordiging van Ypsilon onlangs in een gesprek met zorgkoepel GGZ Nederland. Veel van wat instellingen aanbieden als 'psycho-educatie' is die naam nauwelijks waard. Een ziekte met zo'n geweldige impact kun je niet in twee avondjes uitleggen. Daar zal je een stevig programma voor moeten neerzetten. Een programma dat aansluit bij de taal en beleving van de patiënt of het familielid; dat informatie biedt, maar ook vaardigheden leert en het liefst zelfs een gedragsverandering teweegbrengt. Wie zich waagt om daar het cursusmateriaal voor te maken, steekt dus per definitie zijn nek uit.

Hans van Peperstraten en Helga Aalders durfden desondanks de uitdaging aan. Ze stelden een nieuw trainingspakket samen met de eenvoudige titel Psycho-educatie voor mensen met schizofrenie. Het resultaat is een drietal ringbanden die respectievelijk een programma-handleiding voor de docent en twee werkboeken voor de deelnemers omvatten. Niet luxer uitgevoerd dan nodig, maar uitnodigend genoeg om ermee aan de slag te willen gaan.

Het eerste dat opvalt is de scheiding die ze hebben aangebracht tussen het collegedeel (gericht op kennisoverdracht) en het werkgroepdeel (gericht op het leren leven met schizofrenie). "De ervaring leert dat het opnemen van informatie én het tegelijkertijd aan de slag gaan met het eigen levensverhaal, verwarrend is". Zij tonen zich hiermee kenner op zowel het gebied van schizofrenie als op het gebied van voorlichting.

De poging van Aalders en Van Peperstraten mag er zijn: zonder twijfel hebben ze een van de beste psycho-educatiemappen voor patiënten geschreven die er op Nederlands taalgebied zijn geschreven. Ze hebben er bovendien voor gekozen om niet opnieuw het wiel uit te vinden: in de cursus wordt ook gebruik gemaakt van een video en een ideeënlijst uit een ander pakket, de Liberman-modulen. Dat pleit voor ze. En bovenal zijn ze erin geslaagd om een toon te gebruiken die niet betweterig is, niet neerbuigend of belerend. "Een keuze van een patiënt om te stoppen met het psycho-educatieprogramma verdient respect", schrijft het tweetal in zijn eigen cursuspakket. Dan heb je lef.

Toch kunnen er altijd dingen beter of kunnen zaken ter discussie worden gesteld. Zo wordt het doel van psycho-educatie op tal van plekken omschreven, maar steeds op een andere manier. Inclusief een wel erg rigide variant: "mensen te informeren over het waarom van medicatie en andere behandelvoorschriften en adviezen".

Ook de invullijsten roepen soms vragen op. Is een week niet wat kort om een vragenlijst over 'mogelijk blijvende symptomen' in te vullen? En als iemand in een formulier bevestigt dat godsdienst veel voor hem betekent, wil dat dan per definitie zeggen dat de invuller ook vindt dat hij er last van heeft?

Maar belangrijker nog is de keuze van de basisprincipes. Waar zit de zelfhulp, de empowerment in het programma? Er is voor gekozen om pas halverwege het programma een patiënt van Anoiksis te laten praten? Waarom niet eerder? Niets is toch stimulerender dan een medepatiënt die zich wél staande weet te houden? Sterker nog: kan hij niet een groot deel van het programma verzorgen? Misschien zou dat er zelfs toe leiden dat de volgorde zou worden omgedraaid: eerst aandacht voor de persoonlijke ervaring en dan kijken of en waar het medisch model erop aansluit in plaats van andersom.

Misschien is de psychiatrie er nog niet rijp voor en duurt het nog tijden voor het eerste vraaggestuurde cursuspakket dat alles omvat van de band rolt. Maar tot die tijd is het pakket van Van Peperstraten en Aalders een goed alternatief.

Bert Stavenuiter

 Bron: Ypsilon Nieuws 18 juni 2001/Copyright:Redactie Ypsilon Nieuws
sluit venster