U bent hier:
  1. home
  2.  > zorg en herstel
  3.  > complexe zorg
  4.  > levenseinde

Levenseinde

Het leven is eindig. Het levenseinde is bij mensen met een psychiatrische aandoening of hun naasten vaak een bron van zorg. Een aantal thema's rond het levenseinde verdient speciale aandacht:

Lees meer over palliatieve zorg en stervensbegeleiding
Lees meer over euthanasie en hulp bij zelfdoding
Lees meer over (het risico op) zelfdoding

Palliatieve zorg en stervensbegeleiding

Palliatieve zorg is een vorm van stervensbegeleiding die erop gericht is iemand in de laatste fase van zijn leven een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven te geven.
Palliatieve zorg is aan de orde als de ziekte ongeneeslijk blijkt. Er is in de palliatieve zorg niet alleen aandacht voor de lichamelijke klachten waarmee de patiënt te maken heeft, maar ook  voor de psychische, sociale en/of spirituele problemen die zich bij de patiënt of zijn naasten kunnen voordoen.
Iemand een ‘comfortabel sterfbed’ geven, is het belangrijkste doel van de zorgverleners.

Palliatieve zorg bij psychiatrische patiënten

De beperkingen door schizofrenie of psychose zijn in deze laatste levensfase voor de patiënt vaak niet anders dan daarvoor. Soms beseffen mensen niet dat ze ziek of stervende zijn en blijft dat zo tot het laatst. Het komt ook voor dat wanen en angsten in de laatste fase afnemen en minder intens worden. De palliatieve zorg richt zich niet op behandelen of op zelfstandig functioneren, maar kan zich toespitsen op goede, liefdevolle zorg.

Psychiatrische patienten kunnen niet altijd in een ‘gewoon’ hospice terecht. Instellingen of (beschermde) woonvormen zijn vaak niet toegerust om mensen stervensbegeleiding te geven.

Hulp bij zelfdoding en euthanasie

Sommige mensen ervaren hun lijden door ziekte als zo uitzichtloos en ondraaglijk dat zij een doodswens hebben. Uitzichtloosheid en ondraaglijk lijden zijn criteria die gelden voor euthanasie en voor hulp bij zelfdoding. Artsen mogen hieraan meewerken als zij aan de zorgvuldigheidseisen in de euthanasiewet voldoen. De euthanasiewet is voor psychiatrische patiënten niet anders dan voor andere patiënten. Geestelijk kun je immers ook ondraaglijk lijden. Toch worden van de ongeveer vijfhonderd jaarlijkse verzoeken om euthanasie, er nog geen vijf gehonoreerd.

De weerstand van psychiaters tegen euthanasie of hulp bij zelfdoding is tweeërlei. Zij vinden het moeilijk de criteria ‘uitzichtloos, ondraaglijk en weloverwogen’ objectief te beoordelen. En de procedure is omslachtig en te lang.

Gevolg is dat veel patienten, geen andere uitweg meer ziende, hun leven beëindigen door een - gruwelijke - suïcide. Mensen in de psychiatrie moeten, net als in de somatische zorg, serieus genomen worden in hun doodswens. Goed luisteren en adequaat handelen kan het lijden al aanzienlijk verlichten.

<< 'Moeders springen niet van flats'


Elena Lindemans maakte een documentaire over de zelfdoding van haar moeder nadat deze geen hulp kreeg bij haar vraag om euthanasie... Hiernaast de trailer.

Richtlijn voor zorg aan suïcidale patiënten

De Multidisciplinaire Richtlijn ‘diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag’ biedt psychiaters, verpleegkundigen en (huis)artsen een praktische handreiking, waarin de beschikbare wetenschappelijke kennis en inzichten over omgang met suïcidaal gedrag gebundeld zijn. De focus ligt vooral op diagnostiek en behandeling en minder op risico-inschatting.

Klik hier voor de richtlijn, die is opgesteld door de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP).

Stichting Euthanasie in de psychiatrie

Twee moeders richtten na hun persoonlijke ervaringen de stichting Euthanasie in de Psychiatrie op. Doel: het bespreekbaar maken van de doodswens van psychiatrische patiënten en het realiseren van een menswaardig sterven.

Hulpverleners moeten met hun patiënten praten over hun doodswens: ‘waarom die wens, wat ligt er aan ten grondslag en welke mogelijkheden zijn er om de kwaliteit van hun leven te verbeteren?’ Het is van groot belang dat psychiaters hun angst overwinnen en het gesprek met hun patiënt (en zijn naasten) met alle begrip en inleving aangaan. Dit haalt patiënten uit hun eenzaam gevecht. Niet uitgesloten is dat het vooruitzicht hulp te krijgen de persoon zo oplucht dat hij weer verder kan.

Informatie: www.euthanasieindepsychiatrie.nl

Het risico op zelfdoding

Het accepteren van een psychotische aandoening is moeilijk en vereist veel aanpassingsvermogen. Niet iedereen kan de beperkingen aanvaarden. Leven met een psychotische aandoening kan ondraaglijk zijn. Mensen zien een leven vol angst, eenzaamheid en moeilijkheden voor zich. De dood kan dan een oplossing lijken.

Misschien praat uw familielid met u over zijn doodswens. Misschien maakt zijn lijden u angstig of machteloos.

Het herkennen van het risico op zelfdoding en het omgaan met de – vaak tegenstrijdige – gevoelens die dat oproept. Daarover schreef Ypsilon de brochure: ‘Het risico op zelfdoding bij psychose en schizofrenie, een handreiking voor familieleden en vrienden’.

In de brochure kunt u lezen wat u kunt doen, hoe u kunt reageren en hoe u zelf overeind blijft, als uw naaste u confronteert met zijn of haar gedachten aan de dood, doodsangst of doodswens. De brochure geeft ook enkele handreikingen voor als het toch gebeurt. En er is een hoofdstuk gewijd aan hoe u uw naaste kunt steunen, als die blijft volharden in zijn doodswens.

De Ypsilonbrochure Het risico op zelfdoding bij psychose en schizofrenie. Een handreiking voor familieleden en vrienden. Te bestellen via www.ypsilon.org/webwinkel

<< 'Familie en naasten: onmisbare partners bij suïcidepreventie'


Cindy en haar moeder Marianne vertellen hoe belangrijk het betrekken van familie is bij haar behandeling. Een filmpje van 113Online.

113 online

113 online is een website voor 'zelfmoordpreventie' en biedt mogelijkheden om te praten, te chatten, informatie, hulp, enz. De site is voor mensen die zelfdoding overwegen, voor mensen die hulp zoeken, voor naasten en voor nabestaanden.

Informatie: www.113online.nl
Hulplijn: 0900 1130113

Wat bezielt iemand? >>


Twintig jaar na zijn dood gaat Merel Barends op zoek naar de vraag waarom haar broertje een eind aan zijn leven maakte.Ze maakte er deze animatie over. Wat bezielt iemand om zichzelf van het leven te beroven? En wat kan je doen?

 

Wilt u verder lezen? Word lid van Ypsilon of log in!

Want leden hebben bij Ypsilon een streepje voor! Dankzij hun contributie dragen zij bij aan de instandhouding van deze website. Zij hebben daarom toegang tot meer informatie en service, kortingen, voorrang bij trainingen en nog veel meer!

Klik hier om lid te worden.
Bent u al lid? Klik dan hier om in te loggen

Jan Zandijk blogt
Over wat hij meemaakt als voorzitter van Ypsilon. Lees en reageer!
sluit venster