U bent hier:
  1. Extra pagina's
  2.  > zorg en herstel
  3.  > YN-publicaties over wonen
  4.  > Til-hoeve YN 1 - 2010

YN 1 - 2010

De TIL-hoeve - Enkhuizen

Woonproject voor twaalf achterblijvers in de psychiatrie

De situatie rond 2000. Tineke Praamsma-Kool woont in Hoogkarspel en haar zoon verblijft al langdurig op Duin en Bosch in Castricum. Wekelijks maakt zij de lange reis naar haar zoon. Tijdens deze tochten begint ze zich steeds meer af te vragen: Waarom moet Eric hier nu zijn leven lang in een ziekenhuis wonen en waarom is er niets voor hem in West-Friesland? De tijd is rijp voor veranderingen. Overal in het land zijn initiatieven voor kleinschalige woonprojecten. De geestelijke gezondheidszorg loopt hierin voorop. Vanuit haar netwerk als belangenbehartiger van Ypsilon benadert Tineke ouders en organisaties.

In 2004 ontstaat een groep van vier ouders, een ervaringsdeskundige en een betrokken hulpverlener. De groep wordt praktisch en financieel ondersteund door het Basisberaad GGZ West-Friesland, het RIBW van Zaanstreek/ Waterland / West-Friesland en de Stichting Experimentele Volkshuisvesting (SEV).
Er wordt een bezoek gebracht aan kleinschalige woonprojecten in Noord-Holland. Er is contact met de SEV en Anne Zanstra van het Acomplex uit Almere.
Het is duidelijk. Dit wordt een complex proces en het zal veel inzet en deskundigheid vragen. Het RIBW stelt geld beschikbaar om een professionele projectleider aan te trekken. Dit wordt Miranda van Velzen van de organisatie FACIT.

De groep noemt zich initiatiefgroep ‘TIL’. Een TIL is in West-Friesland een plank over een sloot en staat voor verbinding. TIL refereert ook aan duivenTIL. Om even uit te vliegen en weer thuis te komen
Om duidelijk te maken wat we willen wordt er een projectplan gemaakt.

Projectplan

De visie van de initiatiefgroep is dat kleinschalig wonen met ondersteuning, ook voor mensen met een ernstige, chronische psychische ziekte mogelijk moet zijn. Een kleine, veilige woonvorm biedt voordelen boven de geïnstitutionaliseerde leef- en werkwijze in een algemeen psychiatrisch ziekenhuis (APZ).
De doelgroep bestaat uit mensen die al langdurig in een instelling verblijven en banden met West-Friesland hebben. In het projectplan zijn de verschillende stappen om tot resultaat te komen vastgelegd. Daarbij ook een tijdsplanning. Het idee is om het plan op basis van Persoonsgebonden Budgetten (PGB) te realiseren. Een mooi begin maar hoe verder? Om het idee uit te dragen wordt er in december 2004 een bijeenkomst belegd met partijen, die kunnen helpen bij het verwezenlijken van de droom van de 'TIL'.
Een woongebouw voor acht mensen met ieder een slaapkamer, woonkamer, keuken, badkamer en mogelijkheid voor logeren. Waarbij 24 uur per dag professionele ondersteuning aanwezig is.

Tot ons geluk blijkt er door de Raad van Bestuur GGZ Noord-Holland-Noord, de Raad van Bestuur Duin en Bosch, Zorgkantoor Noord-Holland-Noord en de directie van RIBW Zaanstreek/Waterland/West-Friesland een manifest ondertekend te zijn getiteld “Alternatieven voor het APZ”. Dit beschrijft het streven naar over de regio verspreide, kleinschalige woonvoorzieningen binnen vijf jaar; die het hele palet bestrijken van individueel wonen, groepswonen, pensionvoorziening, psychiatrische verpleeghuissetting, ondersteunende voorzieningen, zoveel mogelijk ondergebracht bij andere sectoren en woningbouwverenigingen met aanvullende GGZ-zorg.
Deze partijen werden uitgenodigd. Verder nog GGZ centrum West-Friesland en andere zorgverleners, woningbouwverenigingen, Ypsilon en sleutelfiguren uit de wereld van de psychiatrische zorg. Als resultaat hiervan zeggen 15 organisaties en personen hun steun toe.

Stichting TIL

Al snel wordt duidelijk dat op basis van PGB het heel moeilijk wordt om het project te realiseren. Het zal moeten gebeuren op basis van AWBZ-gelden. Het zorgkantoor laat weten dat het aantal bedden niet uitgebreid mag worden in de regio West-Friesland. Dat betekent dat er overlegd moet worden met bestaande instellingen. Er wordt een tijdelijk samenwerkingsverband opgezet met verschillende partijen om het project verder uit te werken. Er worden de werkgroepen voor de financiële haalbaarheid, het benaderen van mogelijk toekomstige bewoners, het zorgconcept en de bouw opgezet. Vanuit de werkgroep Financiën komt het signaal dat er gemikt moet worden op 16 bewoners. Dit is in strijd met de doelstelling van het project een woongebouw voor 8 bewoners.
De initiatiefgroep TIL is inmiddels overgegaan in de stichting TIL.

In 2005 begint de zoektocht naar een geschikte locatie en een partner die het gebouw kan realiseren. Van Hoorn tot Enkhuizen worden gemeenten en woningbouwcorporaties benaderd. Iedereen is welwillend maar er zijn weinig mogelijkheden.
Tot onze grote vreugde komt Woondiensten Enkhuizen in april 2006 met een verrassing. Zij hebben een oude boerderij op het Westeinde net buiten de Koepoort van Enkhuizen aangekocht. Het is een prima locatie. Een boerderij op een terrein van 1650 m² in de oude lintbebouwing van het Westeinde. De boerderij ligt op een paar honderd meter van de binnenstad. Er moet wel een drukke weg worden overgestoken om de binnenstad te bereiken. Deze is echter beveiligd met stoplichten.

Tot juli krijgen we de tijd om te kijken of het wat voor het TIL-project is. De architect Gerrit Hartog krijgt van Woondiensten Enkhuizen de opdracht om een plan te ontwikkelen. Al snel wordt duidelijk dat er maximaal 12 bewoners gehuisvest kunnen worden. De werkgroep Financiën gaat aan de slag. Na veel gereken en overleg is de conclusie dat 12 bewoners haalbaar zijn. De stichting TIL doet water bij de wijn en gaat akkoord met 12 bewoners. Ook het uitgangspunt van aparte woonkamer en slaapkamer wordt verlaten. Daar staat tegenover dat er veel gezamenlijke leef- en werkruimtes in het gebouw zullen ontstaan. Het moet allemaal ook nog financieel haalbaar worden.

In juli 2006 wordt er besloten om op het aanbod van Woondiensten Enkhuizen in te gaan. Er ontstaat een bijzonder goede samenwerking tussen Woondiensten, de architect en de aannemer. Iedereen is enthousiast en wil er iets moois van maken. Er wordt ook gebruik gemaakt van de huisvestingdeskundigheid van Duin en Bosch en GGZ- Noord-Holland-Noord.

Tijdens dit proces blijkt dat de fusie tussen Duin en Bosch en GGZ- Noord-Holland-Noord door de Nederlandse Mededingings Autoriteit wordt verboden. GGZ-NHN haakt af. Hun huisvestigingexpert blijft echter betrokken bij het ontwikkelen van het bouwplan.
Duin en Bosch gaat nu in overleg met GGZ centrum West-Friesland. Er wordt door de stichting TIL een nieuwe samenwerkingsovereenkomst met betrokken partijen opgesteld.

Vakmanschap

Eind 2006 is het bouwplan klaar. Er komt een nieuwe vleugel (staart) aan de boerderij. Op de begane grond komen zes woonkamers met badkamer, toilet en de mogelijkheid voor een pantry, een gezamenlijke grote eetkeuken en rookkamer. Op de eerste verdieping komen ook zes woonkamers met een gemeenschappelijke grote zit-eetkeuken en rookkamer. Op de begane grond komt nog een grote hobbyruimte waar alle bewoners gebruik van kunnen maken.
In het vierkant van de boerderij is de centrale hal met toegang en lift. Hier is ook het kantoor van het zorgteam. Men heeft van hieruit zicht op het gaan en komen van de mensen.

Als bijzonderheid wordt er voor de verwarming gebruik gemaakt van aardwarmte. In de winter wordt van 125 m diep warmte uit de aarde gehaald.’s Zomers wordt er warmte uit het gebouw gehaald en weer op 125 m diep afgegeven.

De gemeente werkt mee, maar er is wel een bestemmingsplanwijziging nodig. Het pand krijgt een woonbestemming. Er kan tegen deze bestemmingswijziging bezwaar worden gemaakt. Woondiensten Enkhuizen en stichting TIL organiseren een aantal avonden voor omwonenden en geven uitleg over het plan. Naar aanleiding hiervan wordt nog een aparte bijeenkomst belegd waar duidelijk wordt gemaakt wat schizofrenie is. Uiteindelijk dient niemand een bezwaar in tegen de bestemmingswijziging.

In augustus 2007 wordt er gestart met de bouw. Er wordt met ongelooflijk veel plezier en vakmanschap aangewerkt. Dit heeft tot gevolg dat er in februari 2009 een prachtige boerderij voor 12 bewoners wordt opgeleverd.

Bewoners

In de loop van 2008 wordt bekend dat Duin en Bosch gaat fuseren met Parnassia. GGZ centrum West-Friesland is bereid de 12 bedden met het project over te nemen. Inmiddels is GGZ centrum West- Friesland gefuseerd met GGZ-Noord-Holland- Noord. Ook de directie van deze gefuseerde instellingen ondersteunt van harte met woord en daad het TIL-project. De projectleiding van de Stichting TIL is overgedragen naar GGZ-centrum West-Friesland.

Duin en Bosch heeft zijn patiëntenbestand bezien om te kijken wie er in aanmerking komen voor huisvesting in het TIL-project. Er vinden in de loop van 2008 selectiegesprekken plaats. In maart 2009 wordt de boerderij betrokken. Elke bewoner heeft zijn eigen woonruimte met eigen huisnummer en bel. De boerderij krijgt de naam de TIL-hoeve.

De bewoners hebben het naar hun zin en zijn trots op hun appartement. Wel missen sommige het wandelen op het mooie terrein van Dijk en Duin. Ook vindt een bewoonster dat je veel zelf moet organiseren. Op Dijk en Duin werden meer activiteiten aangeboden en was het makkelijker om in een groep wat te doen.

Zorgteam

Dag en nacht is er begeleiding aanwezig. Als het nodig is kan ook ’s nachts snel de noodzakelijke hulp aanwezig zijn. De werkgroep Zorg heeft een zorgconcept dat geïnspireerd is op de werkwijzen in Wilhelmina Oord te Sint Nikolaasga.
Het team bestaat uit een locatiehoofd, 7 verpleegkundigen, 3 huishoudelijke hulpen, 2 gastvrouwen en een activiteitenbegeleidster. Het is een enthousiast team met veel inzet dat bewust voor het TIL-project gekozen heeft.
Het team heeft meer tijd voor de bewoners. Bewoners raken meer betrokken bij elkaar. Doordat er in de boerderij gekookt wordt gaan de bewoners zich ook meer en meer met het koken bemoeien. Het project beantwoordt aan zijn doel.

De Stichting TIL

De stichting is zijn doelstelling aan het herzien. Zij wil betrokken blijven bij het TIL-project om het project te ondersteunen, maar ook de oorspronkelijke doelstelling in het oog te houden. In overleg met de directie van de GGZ-instelling en het zorgteam richt de stichting zich nu op het betrekken van de naasten van de bewoners bij het reilen en zeilen in de boerderij. Hiervoor is een model ontwikkeld waarbij de verantwoordelijkheden van de betrokkenen zijn benoemd. De eerste stappen om dit ook uit te voeren zijn gezet. De directie heeft te kennen gegeven hier groot belang aan te hechten.
Het bestuur van TIL verandert. Naasten van de bewoners nemen zitting in het bestuur. Tineke Praamsma blijft voorlopig voorzitter. Hoewel haar zoon Eric eind 2009 is overleden wil zij er op toezien en aan bij dragen dat de samenwerking tussen bewoners, naasten en zorgteam meer inhoud krijgt.

Klaas Pit, secretaris Stichting TIL

sluit venster