U bent hier:
  1. Extra pagina's
  2.  > verhalen uit de praktijk
  3.  > Training helpt in dagelijkse omgang

Training helpt in dagelijkse omgang

Cursusaanbod stichting Interactie geëvalueerd
Dertig Interactievaardighedentrainingen aan familieleden en achtendertig aan hulpverleners hebben de trainers van de stichting Interactie al gegeven. In vijf jaar tijd zijn ruim 900 mensen getraind. Een groot deel van de cursisten van beide trainingen is naar hun bevindingen gevraagd en de conclusies zijn overwegend positief. Met gemiddeld een 8 voor de familiecursus en een 8- voor de hulpverlenerscursus hebben de initiatiefnemers duidelijk goed geschoten. "Wat je leert is toepasbaar in de praktijk. Je hebt er wat aan voor de dagelijkse omgang met een familielid of patiënt met schizofrenie." Tom en Nienke Kuipers, betrokken bij de stichting Interactie, beschrijven de resultaten van de evaluatie. De cursus is ontstaan als logisch vervolg op het geven van goede voorlichting aan patiënt en familie, de psycho-educatie. Naast pure kennisoverdracht, bleek er ook behoefte aan vaardigheden in het omgaan met een mens met schizofrenie. In 1997 startte de cursus voor hulpverleners en ruim twee jaar later die voor familieleden. Voor het eerst waren er trainingen beschikbaar die aandacht gaven aan de problemen in de omgang met mensen die psychotische ervaringen hebben. Nu zijn beide trainingen geëvalueerd. De bevindingen moeten leiden tot aanpassingen en verbeteringen van de training.

De mat is een succesfactor 
Om te beginnen krijgen alle cursussen een positieve beoordeling. Vooral van de familieleden hoor je dat ze zich in deze cursus serieus genomen en begrepen voelen. Op de vraag "wat heb je gemist in deze cursus" is bij de familieleden het meest voorkomende antwoord: tijd. Tijd om te oefenen en tijd om de stof te laten bezinken. 75 procent van de cursisten is van mening dat er een vervolg moet komen. De hulpverleners zijn kritischer ten aanzien van de leerstof en de cursusleiders, maar ook zij willen in meerderheid een vervolgaanbod. Het praktisch oefenen met eigen probleemsituaties op de mat wordt het hoogst gewaardeerd.

Vrijwel iedereen is enthousiast over de mat. De rood-groene mat is een hulpmiddel. "Mijn zoon wil zijn pillen niet slikken en ik heb daar problemen mee. Ik sta in het rood! Maar soms vind ik het prima. Dan sta ik op groen. Elk gedrag van de patiënt roept bij mij een reactie op. Soms kom ik op rood en soms op groen. Maar die grens kan ook verschuiven. Onder invloed van mijn humeur, of van mijn omgeving. Ook de patiënt kan in het rood springen. Waar het bij de oefeningen op de mat om gaat is de vraag hoe aanknopingspunten voor samenwerking gevonden kunnen worden. Dat gebeurt door de vraag "waar sta je, rood of groen?" te beantwoorden terwijl je in interactie bent met de ander. En door je af te vragen: kan ik iets doen waardoor de ander in het groen komt, wat kan ik doen om mijn eigen probleem hanteerbaarder te maken en kan ik dat wat goed is in de relatie sterker maken?"

De meeste cursisten willen veel meer met de mat oefenen.

Onderdelen van de training die ook hoog gewaardeerd worden zijn:

  • De ‘tas van Bas’, waarmee men leert de verantwoordelijkheden te scheiden: Hoe verdeel je de last?.
  • Leren het onderscheid te maken tussen ‘niet kunnen’ en ‘niet willen’ Velen vinden trouwens de manier waarop dit aspect aan de orde wordt gesteld te moeilijk en te theoretisch.
  • Het leren gebruik maken van ik-taal.
  • De aandacht voor manieren om de eigen energievoorraad op peil te houden.

Klankbord 
In iedere groep bevinden zich meer en minder dominante figuren. Vooral familieleden geven aan dat zij soms hinder hebben van dominante groepsleden. Men heeft er behoefte aan dat de cursusleiders op dit punt een actieve rol spelen. In de hulpverlenersgroepen wordt hier veel minder over opgemerkt.

De familieleden vinden de klankbordfunctie van de groep heel waardevol. Uitwisselen van ervaringen en het meemaken van hoe anderen aan omgangsproblemen werken is voor hen van belang. Nogal wat deelnemers zouden meer tijd voor onderlinge uitwisseling willen inruimen. Anderen zijn bang dat er dan te weinig aandacht naar het trainen zelf gaat.

Sommige van de trainers zijn zelf ervaringsdeskundigen. Dat scoort hoog op het waarderingslijstje van de familieleden. "Het geeft vertrouwen." Warmte, steun, begrip en humor zijn begrippen die genoemd worden bij de beoordeling van de trainers.

Wensen 
Familie ondervindt veel problemen in de omgang met hulpverleners. Veel cursisten zouden hier aparte sessies aan willen wijden en deze relaties graag oefenen op de mat. Aan de hand van de open vragen komen nog meer duidelijke wensen van de familieleden naar voren. Er is behoefte aan informatie over ziektebeelden, medicatie, behandelmethoden, omgang met drugsgebruik, wat te doen in noodsituaties?

Veel cursisten, zowel in de familie- als hulpverlenerscursus, vragen om een cursus die specifiek op hun gezins- of werksituatie is gericht. Gesuggereerd wordt om andere doelgroepen, zoals (families van) borderline-patiënten, jeugdpsychiatrie, forensische psychiatrie ook van dit aanbod te laten profiteren. Zowel familieleden als hulpverleners geven aan dat de cursusmap verbetering behoeft.

Om de effectiviteit van de training echt te kunnen aantonen zijn evaluaties niet voldoende; daarvoor is een wetenschappelijk onderzoek nodig. In samenwerking met de Stichting Interactie heeft de vakgroep Verpleegwetenschappen van de Rijksuniversiteit Utrecht (hoofd-onderzoeker: drs. B. van Meijel) een onderzoeksvoorstel gemaakt om te kunnen uitzoeken of de interactie die hulpverleners hebben met hun cliënten echt verandert door de training. Dat is de volgende stap.

Het lijkt er op dat er een vervolg nodig is om de vaardigheden op peil te houden. Die vervolgcursus is er nog niet. De stichting Interactie is nog niet klaar.

Tom en Nienke Kuipers

Tom Kuipers is psychiater en trainer bij de Stichting Interactievaardigheden. Nienke Kuipers is betrokken bij de organisatie. Voor informatie over de familietrainingen kunt u terecht op www.demat.nl

Training voor familieleden in getallen:

Van 300 cursisten werden 282 evaluatieformulieren bekeken, die betrekking hadden op de periode maart 2000 tot maart 2002.

Belangrijkste stellingen met betrekking tot doelen van de training:

  1. Er zijn mogelijkheden aangereikt tot beter overleg met de patiënt over zijn behandeling en begeleiding. Mee eens: 78 procent.
  2. Er zijn mogelijkheden aangereikt om gelijkwaardiger met de patiënt te communiceren. Mee eens: 89 procent.
  3. De Mat is een bruikbaar middel om de interactie tussen mij en de ander beter te begrijpen. Mee eens: 90 procent.
  4. Mijn vermogen om effectief te luisteren is toegenomen. Mee eens: 86 procent.
  5. Mijn vaardigheden in het aan de orde stellen van de problemen die ik heb met zijn/haar gedrag zijn vergroot. Mee eens: 80 procent.

Gemiddelde waardering voor: De gehele cursus: 8,0

Toepasbaarheid in de dagelijkse praktijk: 7,5

Cursusleiding: 8,5

 

Training voor hulpverleners in getallen:

Van 310 cursisten werden 275 evaluatieformulieren bekeken, die betrekking hadden op de periode januari 2000 tot mei 2002.

Belangrijkste stellingen met betrekking tot doelen van de training:

  1. Mogelijkheden aangereikt tot beter overleg met de patiënt over zijn behandeling en begeleiding. mee eens: 97 procent.
  2. Mogelijkheden aangereikt om gelijkwaardiger met de patiënt te communiceren. Mee eens: 86 procent.
  3. De Mat is een bruikbaar middel om de interactie tussen mij en de ander beter te begrijpen. Mee eens: 91 procent.
  4. Door de cursus kan ik beter onderscheid maken tussen mijn eigen behoeften en problemen en die van de patiënt. Mee eens: 85 procent.
  5. Mijn vermogen om effectief te luisteren is toegenomen. Mee eens: 76 procent.
  6. Mijn vaardigheden in het aan de orde stellen van de problemen die ik heb met zijn/ haar gedrag zijn vergroot. Mee eens: 82 procent.
  7. Mijn vaardigheden om de samenwerking goed te houden zijn toegenomen. Mee eens: 88 procent.

Gemiddelde waardering voor: De gehele cursus: 7,7

Toepasbaarheid in de dagelijkse praktijk: 7,6

Cursusleiding: 8,1 

Bron: Ypsilon Nieuws, oktober 2002/Copyright: Redactie Ypsilon Nieuws

sluit venster