U bent hier:
  1. Extra pagina's
  2.  > actueel
  3.  > weblog politiek
Politieke ontwikkelingen
Hein Koger beschrijft de gevolgen van de politieke ontwikkelingen voor Ypsilon.

Hervorming langdurige ggz ook beïnvloed door coronacrisis

Na jaren van flinke politieke strijd viel in 2019 de beslissing dat ggz-cliënten met ingang van januari 2021 ook toegang tot de Wet langdurige zorg (Wlz, opvolger van de AWBZ) moesten krijgen. Daarmee zouden zo'n vijftig procent van de bewoners in beschermd wonen overgaan van de door de gemeente gefinancierde Wet maatschappelijke opvang (Wmo) naar de door het rijk betaalde Wlz. De keuringsinstantie CIZ moet de mensen aanwijzen die voor de Wlz in aanmerking komen. Met deze keuring zou het hele jaar 2020 gemoeid zijn, maar corona zorgt voor vertraging. Het merendeel van de cliënten kan via de al aanwezige dossiers beoordeeld worden, maar de twijfelgevallen moeten door het CIZ bezocht en gezien worden. Dit is vooralsnog door corona niet mogelijk. Verwacht wordt dat de overgang naar de Wlz, zij het met vertraging, wel in 2021 tot stand komt.

Meer onzekerheid heerst er bij die vijftig procent van de beschermd wonende mensen die niet voor de Wlz in aanmerking komen. De afgelopen vijf jaar hebben alle pogingen om mensen naar zelfstandig-wonen-met-ambulante-hulp te laten uitstromen nauwelijks effect gehad. Volgens de jaarlijkse monitoring van het Trimbos-instituut is er nog vrijwel niets van de plannen tot ambulantisering terechtgekomen. Men heeft de mogelijkheden voor herstel van de mensen uit de langdurige ggz schromelijk overschat. 
Bij RIBW's (regionale instelling voor beschermend en begeleid wonen) werden daarom plannen gesmeed voor een gedeeltelijke omzetting van beschermd wonen in beschut wonen. Niet naar een zelfstandige woning in de wijk, maar omzetting van de huidige beschermde woonplek in een huurwoning (‘omklappen’ van de woning). De bewoner blijft dus op dezelfde plek wonen en de RIBW verleent een beperkte hoeveelheid zorg aan de bewoner.
Beschut wonen met meerdere patiënten geeft de bewoner kans op sociale contacten met andere cliëntbewoners, bijvoorbeeld via de gemeenschappelijke ruimte. Men is dan niet alleen aangewezen op het omgaan met mensen uit de wijk. De vraag is of de bewoner zelfredzaam genoeg is om alles te regelen wat bij zelfstandig wonen komt kijken. En een nog veel groter probleem is of zijn financiële draagkracht groot genoeg is om woonlasten en levensonderhoud te kunnen betalen. Psychiatrische patiënten behoren tot de allerlaagste inkomensgroep van Nederland. Bij beschermd wonen wordt vrijwel alles uit de overheidspot betaald, vroeger de AWBZ, nu de Wmo en straks voor sommigen de Wlz. De bewoner betaalt alleen de eigen bijdrage en heeft zo’n 300 euro per maand aan leefgeld te besteden. Bij de overgang van beschermd naar beschut wonen komt een bewoner echter vele honderden euro’s per maand te kort. De eigen bijdrage van 500 euro per maand vervalt, maar de kosten (vaste lasten en huishouden) stijgen. De huurtoeslag kan dit nooit compenseren. Het probleem van de financiën speelt vooral in regio's met hoge huurprijzen. Gemeenten proberen oplossingen te bedenken maar sinds de coronacrisis vragen meer groeperingen om ondersteuning. Het gevaar dreigt dat psychiatrische patiënten er, zoals zo vaak, bekaaid afkomen.
 
Beschermd wonen en daklozenopvang hebben raakvlakken. Toen beschermd wonen in 2015 naar de Wmo ging, leek een gezamenlijk optrekken met de al sinds jaar en dag door de gemeente geregelde dakloosheidsopvang een logische stap. Vanaf 2020 zijn de twee organisaties RIBW-alliantie en Federatie Opvang dan ook gefuseerd onder de nieuwe naam Valente. De achterban van de FO (100.000) is vele malen groter dan die van de RIBW-alliantie (11.000) en is meer heterogeen. Er vallen daklozenopvang, blijf-van-mijn-lijfhuizen en huiselijk geweld onder.
De RIBW-alliantie vertegenwoordigde maar een beperkt deel van het beschermd wonen in Nederland, ongeveer de helft. De meeste nieuwe initiatieven, zoals Zeeuwse Gronden en Chapeau Woonkringen, vallen niet onder de RIBW-alliantie. Juist bij die nieuwe woonvormen is het leven er voor patiënten de laatste jaren een stuk beter op geworden. Logischer dan fuseren met de FO was misschien geweest om alle 25.000 mensen uit beschermd-wonen-organisaties onder één koepel te laten vallen. De kans dat de goede initiatieven meer aandacht en navolging krijgen neemt dan toe. Daarnaast kan er beter een rem gezet worden op zorgcowboys die uit puur winstbejag zomaar nieuwe beschermende woonvormen kunnen oprichten. Valente behartigt zo'n breed scala aan verschillende belangen dat het moeilijk zal zijn voldoende expertise over al deze doelgroepen in huis te halen.


Reageer!


sluit venster