U bent hier:
  1. Extra pagina's
  2.  > actueel
  3.  > Weblog
Politieke ontwikkelingen
Hein Koger beschrijft de gevolgen van de politieke ontwikkelingen voor Ypsilon.

10 jaar transitie beschermd wonen

Tussen 2010 en 2014 zijn door de toenmalige regering de plannen gesmeed om de AWBZ als centrale financieringsbron voor mensen in beschermd wonen af te schaffen. Via de wet maatschappelijke opvang (Wmo) regelen gemeenten dit voortaan. Dat zou leiden tot lagere kosten, minder bedden en meer kans op herstel voor deze groep patiënten. Hoe anders is dit uitgepakt.

Van 2012 tot 2014 werden de plannen naar buiten gebracht en in 2015 is de daadwerkelijke transitie in gang gezet. Men dacht de klus wel in vijf jaar te kunnen klaren en het aantal bedden met 30 procent te hebben verminderd. Tot nu toe is er echter bij beschermd wonen, in tegenstelling tot de ggz-instellingen, geen sprake van beddenvermindering.

Een belangrijke misvatting en oorzaak van de vertraging is het idee dat de Wmo dezelfde of zelfs betere zorg kan bieden dan de AWBZ. De commissie Dannenberg stelt in zijn invloedrijke studie uit 2015 dat de Wlz, de vervanger van de AWBZ, niet nodig is voor bewoners van beschermd wonen. Er is flink gelobbyd, vooral door MIND Ypsilon, om de Wlz ook open te stellen voor psychiatrische patiënten. En met succes! Vanaf 1 januari 2021 verwacht men de eerste instroom naar de Wlz. Dat wordt een flinke klus die jaren zal duren.  Zo'n 25.000 mensen moeten vanaf 2021 gekeurd worden en de verwachting is dat iets minder dan de helft daarvan de komende vijf jaar vanuit de Wmo uiteindelijk de Wlz instroomt.

Het is onzeker hoe beschermd-wonen-organisaties straks met de Wlz-indicatie omgaan. De zorg moet daarop berekend zijn. Is er nog wel genoeg ggz-expertise aanwezig?
Sommigen stellen dat je de Wmo-populatie beter niet samen met een Wlz-populatie in een huisvestingssetting kunt onderbrengen. Ook wordt over de variant gesproken om iederéén naar de Wlz over te hevelen en daarna gradaties aan te brengen, zoals de AWBZ de zorgzwaartepakketten kende. De cliëntenraden verzetten zich hier heftig tegen.

Eind juli is door het parlement besloten dat vanaf 2023 ook jeugd vanuit de Wmo in de Wlz kan stromen. Dit zal de grote tekorten van de gemeenten in de jeugdzorg waarschijnlijk tegengaan.

Behalve de controverses over Wmo versus Wlz heeft ook het aanvankelijke plan van de regering om de 43 grootste gemeenten (centrumgemeenten) de transitie te laten organiseren voor onduidelijkheid en vertraging gezorgd. Met name de vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) wilde al snel dat elk van de 355 gemeenten in Nederland zijn eigen beschermd wonen ging regelen. Hier protesteerden de grotere RIBW’s tegen, met vestigingen in meerdere gemeenten. Zij waren bang een deel van hun locaties te moeten afstaan aan andere organisaties. Uiteindelijk is besloten de doordecentralisatie pas in 2022 te starten. Er wordt tien jaar de tijd genomen om deze voor alle 355 gemeenten ingrijpende maatregel volledig en consequent door te voeren. Bestaande bewoners blijven tien jaar onder de regie van hun centrumgemeente vallen. Nieuw instromende bewoners vallen na 1 januari 2022 onder één van de 355 Nederlandse gemeenten. Er moeten hiervoor soms nieuwe locaties gebouwd worden. Het lijkt mij een bijna onuitvoerbare maatregel die de komende jaren vast voor nog meer vertraging van de transitie zal zorgen.

Over het plan om de maatschappelijke opvang en de vrouwenopvang samen met beschermd wonen te organiseren, gefinancierd via de Wmo, en door te decentraliseren naar alle 355 gemeenten, bestaan grote meningsverschillen tussen de betrokken partijen. De beslissing hierover is vier jaar uitgesteld.

Nu alle voorgenomen maatregelen door de complexiteit vast lijken te lopen, willen de beschermd-wonen-organisaties nog iets van een transitie op gang brengen. De meesten komen dan uit bij het arrangementenmodel. Dit komt er op neer dat mensen die nu beschermd wonen na een keuring door de gemeente (keukentafelgesprek) de indicatie beschut wonen kunnen krijgen, afhankelijk van hun beperkingen en mogelijkheden. Hier wordt het wonen en alles wat er bij komt kijken door de bewoner zelf geregeld en  betaalt hij zelf zijn huur en andere woonlasten. Mensen met vergelijkbare zelfredzaamheid worden buren. Er is een gemeenschappelijke ruimte in het complex waar de bewoners contact met medebewoners kunnen onderhouden. Op gezette tijden komt een hulpverlener langs om zo nodig via de Wmo betaalde zorg te verlenen. Dit lijkt het meest op begeleid zelfstandig wonen en komt dicht bij de doelen van de transitie. Toch lijkt het vooralsnog onhaalbaar. Eerst zullen de concrete resultaten van de Wlz-keuring en de doordecentralisatie bekend moeten zijn.

Ondertussen zijn er (kijk op www.ypsilon.org/wonen) al aardig wat wooninitiatieven waar het wél lukt om wonen met voldoende begeleiding op een goede en betaalbare manier te organiseren. Gemeenten, ga er kijken!


Reageer!


sluit venster