U bent hier:
  1. Extra pagina's
  2.  > actueel
  3.  > Weblog
Politieke ontwikkelingen
Hein Koger beschrijft de gevolgen van de politieke ontwikkelingen voor Ypsilon.

Ambulantisering op schema

In het bestuurlijk akkoord dat de overheid in 2012 met de branche-organisaties sloot, stond dat de afbouw van bedden met eenderde gecompenseerd moest worden door een toename van mogelijkheden voor huisvesting en een zinvol leven voor de uitstromers. De afbouw van bedden ligt op schema volgens het Trimbos-instituut, maar de beloften van huisvesting en zinvol leven worden bij lange na niet waargemaakt.

De afbouw was nog maar net begonnen of het beschermd wonen (BW) kwam per 1 januari 2015 onder de gemeenten (Wmo) te vallen. Hals over kop, want lange tijd had men het voornemen om BW bij de zorgverzekeringswet (ZVW) onder te brengen, maar de zorgverzekeraars zagen hier niets in.

In haast bedacht men maatregelen die voor de transitie van BW naar de gemeenten nodig leken. Een daarvan was het besluit BW niet in alle 393 gemeenten van Nederland, maar vanuit 43 ‘centrumgemeenten’ te organiseren. Verder zou voor het BW geen indicatiestelling (toegangskaartje BW) en zorgzwaartebepaling via het CIZ meer nodig zijn. Oude gevallen behielden nog een tijdje hun rechten (overgangsrecht). Het toezicht door de gezondheidsinspectie werd per direct opgeheven. Beide taken, zorgtoewijzing en toezicht, konden de gemeenten zelf wel uitvoeren. Naarstig proberen nu alle 43 centrumgemeenten, ieder voor zich, deze GGZ-taken onder de knie te krijgen. Dit blijkt geen eenvoudige zaak. Er moet veel expertise opgebouwd worden. Een goed ‘keukentafelgesprek’ is echt niet zo gemakkelijk.

De 43 centrumgemeenten ontvangen geld  (in 2015 ca. 1,3 miljard) van de overheid, naar rato van het aantal beschermde woonplekken in hun regio. Zij betalen hiermee alle zorgaanbieders van BW. Met de toedeling van dit geld is het behoorlijk misgegaan. Heel wat centrumgemeenten kampen met flinke tekorten en kunnen de zorgaanbieders niet uitbetalen.

De Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) sloeg alarm en richtte de ‘commissie Dannenberg’ op, om de toekomst van beschermd wonen te onderzoeken. Deze kwam half november met het rapport ‘Van beschermd wonen naar een beschermd thuis’.

In drie maanden schreef deze commissie een lijvig rapport over dit complexe onderwerp. Over het algemeen is het rapport gunstig ontvangen. Het ademt dan ook een positieve sfeer door de vele positieve geluiden over herstel. Op termijn kan het aantal plaatsen in BW verder afgebouwd worden, verwachten de auteurs.

De vijf commissieleden zijn dan wel geen GGZ-expert, ze hebben de literatuur over herstel bestudeerd (110 referenties) en zo’n 100 persoonlijke gesprekken gevoerd, onder andere met herstelexperts.

Curieus maar actueel is het veelvuldig gebruik van de term zelfregulering. Elke bladzijde kom je het een paar keer tegen. Een betere zelfregulering van de patiënt zou tot 30 procent meer herstel leiden dan elke andere methode. Het is bedacht door Jaap van der Stel en heeft zoveel indruk op Phrenos gemaakt, dat ze het de belangrijkste vooruitgang in het hersteldenken van de laatste vijf jaar vinden en hem daarvoor op het psychosecongres een aardige geldprijs uitreikten. GGZ-instelling InGeest past de aanpak al toe in hun herstelwerkplaats. Resultaten zijn niet bekend. Kenmerkend voor de herstelwereld.

De commissie sprak met invloedrijke personen op dit terrein, bij VWS, ZIN, HHM en de professoren Van Os en Delespaul. Zich concreet uitspreken als tegenstander van de toegang tot de wet langdurige Zorg (Wlz)  wil de commissie niet, dat gaat immers lijnrecht in tegen de wil van het parlement. Ze is er wel sceptisch over. Blijf bij iedereen altijd rekening houden met de mogelijkheid van herstel is hun mening.

De commissie beveelt aan: decentraliseer de organisatie van BW geheel, van 43 centrumgemeenten naar alle 393 gemeenten.

Gebeurt dit geleidelijk, bijvoorbeeld in vijftien jaar, dan is het probleem van de verkeerde toedeling van geld meteen opgelost. Binnen die tijd is de huidige populatie uitgestroomd en kan men op de instroom een nieuwe financieringsformule toepassen. Op dit deel van het advies zal de meeste kritiek komen. Nu de centrumgemeenten al zo ontzettend veel moeite en kosten hebben om voldoende GGZ-expertise over deze zware categorie psychiatrische patiënten op te bouwen, wat zal het dan niet kosten wanneer elke gemeente dit apart doet? (In 2016 gaat men tijdelijk een betere toedeling toepassen.)

Zowel de in 2015 ingevoerde decentralisatie als de door de commissie aanbevolen veranderingen missen elke onderbouwing, door een veel te haastige aanpak. Kans op slagen wordt gering.

Er is nog ontstellend weinig specifiek onderzoek verricht naar BW. Het enige wetenschappelijk instituut in Nederland dat zich hierover al meer dan een decennium met meerdere onderzoekers buigt is het Rob Giel Onderzoekcentrum in Groningen (RGOc). Een gemiste kans dat de commissie niet met deze onderzoekers sprak. De daar opgebouwde kennis zou het vertrekpunt kunnen zijn voor broodnodig diepergaand onderzoek. 

 

 

 

 


Reageer!


sluit venster