U bent hier:
  1. Extra pagina's
  2.  > actueel
  3.  > Weblog
Wat houdt mij bezig?
Weblog van Ypsilonvoorzitter Jan Zandijk

Kwetsbaar of vatbaar?

Het bestuur van Ypsilon sprak onlangs met Anoiksis. Een plezierig en open gesprek over het doen verdwijnen van de stigmatiserende term ‘schizofrenie’ en wat we daaraan gezamenlijk zouden kunnen doen. Daar kwam een verrassing op tafel.

Ypsilon heeft nog niet zo lang geleden de missie veranderd. Wij zijn er voor ‘familieleden en naasten van mensen met een 'verhoogde kwetsbaarheid voor psychose’. Voor Ypsilon een hele stap. "Prima, die stap, maar wat zouden jullie er van vinden als we voortaan gaan praten over een verhoogde vatbaarheid voor psychose?”, stelde Anoiksis voor.

Over het gebruik van de term ‘psychose’ zijn we het wel eens. Maar zijn onze naasten vatbaar of kwetsbaar voor die psychose?  Anoiksis legde uit dat beide begrippen een verschillende gevoelswaarde hebben.  

Bij vatbaarheid bijvoorbeeld voor verkoudheid is iemand niet de verkoudheid. Maar omdat hij altijd heel snel verkouden is of om een of andere reden tijdelijk minder weerstand heeft, moet hij er wel rekening mee houden: zich warm kleden en niet op de tocht staan.

Als iemand dan toch verkouden wordt heeft deze persoon gewoon kou gevat. Nadat hij is hersteld, hoe zit het dan met zijn vatbaarheid? Als hij altijd snel verkouden is, is de vatbaarheid een constante. Als zijn weerstand inmiddels is verbeterd is hij niet (verhoogd) vatbaar meer.

Iemand met de diagnose ‘verhoogde vatbaarheid voor psychose’, hoeft niet psychotisch te zijn. De psychose kan, ondanks voorzorgmaatregelen (medicatie, een gestructureerd leven, weinig stress), toch toeslaan. Komt hij/zij uit de psychose dan is-ie nog steeds vatbaar voor psychose, tenzij sprake is van genezing van die vatbaarheid. Dit laatste gebeurt niet vaak, maar is misschien niet uitgesloten.

Gaat bovenstaande redenering ook op voor het woord ‘kwetsbaar’? Ik vraag het me af en aan de lezer van deze column. Vóór het gebruik van de term ‘kwetsbaar’ pleit dat deze ingeburgerd is in het publieke debat over de zorg voor kwetsbare mensen. Maar het is een containerbegrip. We speken over ‘de kwetsbaren in de samenleving’ en daar heeft iedereen meteen een eigen beeld bij. Meestal schieten dan de meest kwetsbaren in gedachten: de bedelende zwerver, de overlastgevende uitbehandelde psychiatrische dakloze die verslaafd is aan drugs en alcohol.

Als we de tem vatbaar gebruiken zeggen we niet ‘de vatbaren in de samenleving’, want meteen duikt dan de vraag op: ‘Vatbaar voor wat? Oh, voor pychose! Da’s ook vervelend voor die man of vrouw!’

Van Dale zegt:
Kwetsbaar: vatbaar voor verwonding of ander onheil; erg gevoelig
Vatbaar: gauw bevangen wordend door; ontvankelijk

De -heidvorm staat van beide woorden staat niet in het woordenboek.

Maakt het u iets uit?

 

1 reactie

Dhr. W.E.G. George
Op 16-10-2012 18:32
Deze is een zeer empathische en accurate uitleg. Proficiat!
De term ‘kwetsbaar’ is inderdaad ingeburgerd in het publieke debat over de zorg voor kwetsbaren in de samenleving. Het is juist dit soort imago dat wij willen van af.
Bill George (ook namens Aadt Klijn)
Regiocoördinatoren Anoiksis
Ik (B.G.) ben én patiënt én mantelzorger;
én lid van Anoiksis én lid van Ypsilon


Reageer!


sluit venster