U bent hier:
  1. Extra pagina's
  2.  > actueel
  3.  > Weblog
Politieke ontwikkelingen
Hein Koger beschrijft de gevolgen van de politieke ontwikkelingen voor Ypsilon.

Hervormingen in de ggz, 5 jaar later

Van alle hervormingen, transities, die in 2015 van start gingen, zien we de duidelijkste signalen van foute inschattingen bij de overgang van de jeugdzorg van rijk naar gemeente. Met schrijnende situaties in de jeugd-ggz, doordat gemeenten deze taak niet aankunnen. Er gaan steeds meer stemmen op om deze transitie terug te draaien.

Een ander plan was dat de gemeenten, beter dan de centrale overheid, hun inwoners met een arbeidsbeperking aan zinvol werk kunnen helpen. Zij kennen immers de mogelijkheden tot werken die mensen hebben beter dan de centrale overheid, dacht men. De gemeenten kregen zeggenschap over de sociale werkplaatsen en de opdracht om banen te creëren. Deze participatiewet lijkt net als de jeugdzorg een flinke misrekening te worden. Gemeenten slagen er nauwelijks in een substantieel aantal banen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te scheppen. De participatiewet wordt door vrijwel iedere ingewijde als een mislukking gezien.

De grootste verandering hoopte men te bereiken door de langdurige ggz-zorg, zowel de ambulante als het beschermd wonen geheel onder gemeentelijke verantwoordelijkheid te brengen via de wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Vooral het afschaffen van de AWBZ voor het beschermd wonen, te vervangen door Wmo-financiering, riep veel vraagtekens op. Waren de gemeenten wel toegerust voor deze zware taak, waar inhoudelijke kennis van zware psychiatrische problematiek voor nodig is?

Ypsilon heeft zich in deze kwestie stevig geweerd en eraan bijgedragen dat na ruim drie jaar toch besloten is de transitie naar de Wmo terug te draaien, misschien zelfs voor de helft. Gemeenten missen nu eenmaal de kennis en ervaring om voor de juiste ondersteuning van en zorg aan zwaardere psychiatrische patiënten te kiezen. Het centrum indicatiestelling zorg (CIZ) is al druk bezig met het bepalen voor welke mensen uit beschermd wonen de wet langdurige zorg (Wlz) beter passende zorg betekent dan de Wmo. De Wlz lijkt op veel onderdelen op de oude afgeschafte AWBZ.

Vanaf 2021 hoopt men de eerste mensen te laten instromen in de Wlz. Ook voor de beschermd-wonen-organisaties is het een grote opgaaf om te beoordelen wie van hun cliënten voor de Wlz in aanmerking komen en die naar het CIZ te sturen. Het doorslaggevende criterium is de vraag of er 24 uur per dag ‘zorg in de nabijheid’ nodig is. Spit je de voorwaarden door dan zie je dat die 24uurs nabijheid maar relatief is. Ook 24 uur ‘oproepbare zorg’ voldoet. Dus ook mensen die zelfstandig of beschut kunnen wonen zullen voor de Wlz in aanmerking kunnen komen (bijvoorbeeld met een Volledig Pakket Thuis). Het CIZ verwacht in 2020 zo’n 18.000 aanvragen voor de Wlz, dat is ongeveer de helft van het huidige aantal plaatsen in beschermd wonen.

De eerste inschattingen van beschermd-wonen-organisaties over het percentage Wlz-kandidaten onder hun cliënten wisselen erg. De meeste organisaties zitten beduidend onder het percentage van 50 procent. Dit zijn de overtuigde aanhangers van de Dannenberg-visie: thuis herstellen en iedereen op zijn eigen wijze in de maatschappij laten meedraaien. Naarmate instellingen minder mensen naar de Wlz weten te krijgen zullen ze zich meer inspannen om de resterende Wmo-plaatsen beschermd wonen af te bouwen. De afgelopen vijf jaar hadden ze deze ambitie ook al, maar daar is weinig van terecht gekomen. Het Trimbosinstituut monitort sinds 2015 jaarlijks de situatie en concludeerde eind 2019 dat het totaal aantal plaatsen licht was toegenomen, terwijl de wachtlijsten flink gegroeid zijn.

Een voornemen van de commissie Dannenberg is de ‘doordecentralisatie’. Niet de 43 centrumgemeenten, maar alle 355 gemeenten in Nederland worden financieel en zorginhoudelijk verantwoordelijk voor hun inwoners die beschermd wonen nodig hebben. De grotere RIBW's die locaties in meerdere gemeenten hebben zullen het hier moeilijk mee krijgen en wellicht enkele locaties af moeten stoten. Veel gemeenten  zullen ook zelf een beschermd-wonen-organisatie moeten opstarten. Allemaal flinke opgaven met nogal wat consequenties. Maar het gaat door, vanaf 1 januari 2022 start de doordecentralisatie voor de nieuwe instroom. Voor bestaande cliënten verandert er niets.

 

 

 

 


Reageer!


sluit venster