4 www.ypsilon.org 5 YPSILON NIEUWS 2 | 2026 Door hun verslavende algoritmes helpen commerciële sociale media niet bij herstel INTERVIEW INTERVIEW VAN BOVENJAN NAAR MENTAAL.NL Bruggen bouwen tussen ontmoetingsplekken Van Wettum vertelt over het waarom van BovenJan: ‘Volgens cijfers van het Trimbos-instituut krijgt bijna de helft (48%) van de volwassenen in Nederland ooit in z’n leven één of meerdere psychische aandoeningen. Zij hebben allemaal naasten. Dat maakt dat er letterlijk in iedere straat in Nederland nog zo iemand moet wonen als jij. Maar waar vind je ze? Met BovenJan hebben we een veilige plek gecreëerd om elkaar te ontmoeten, ervaringen te delen en infor- matie te vinden. Uit ervaring kan ik zeggen dat het fijn is om te praten met men- sen die precies weten waar je het over hebt. Die je niks uit hoeft te leggen, omdat ze in een soortgelijke situatie zitten als jij.’ Ook Woudstra was van begin af aan enthousiast. Toen Ypsilonvoorzitter Hans Meyer Swantée, wiens zoon meerdere psychoses kreeg, zijn plannen voor BovenJan liet zien, zag ze gelijk veel kansen, zoals het gezamenlijke, het vinden en verrijken van elkaar, het delen van kennis en ervaringsverhalen. ‘We kunnen en willen het niet alleen doen. Want daarmee zouden we het zoveelste eilandje worden. Nee, we moeten het zoveel mogelijk samen doen.’ Ze denkt aan een gesprek dat ze had met een ervaringsdeskundige op het gebied van eetstoornissen. ‘Veel mensen met borderline hebben ook te maken met een eetstoornis. Waarom zou deze ervaringsdeskundige dan niet iemand kunnen helpen die deel uitmaakt van onze borderline-groep? En ook naasten hebben veel met elkaar gemeen, ongeacht de diagnose van hun familielid.’ Groter geheel ‘De richting die we op willen weten we steeds beter’, vertelt Woudstra. ‘Maar willen we mensen echt zoveel mogelijk met elkaar verbinden, dan is het huidige middel niet toereikend. En daarom zijn we, met alle kennis die we hebben opgedaan en luisterend naar de mensen uit onze achterban, teruggegaan naar de tekentafel om nog beter neer te zetten wat we destijds wilden. Dat heeft geleid tot de doorontwikkeling van BovenJan naar Mentaal.nl.’ Maar er is nog een reden waarom Mentaal.nl nodig is, vult Van Wettum aan. ‘Op sociale media, in podcasts en in de kroeg, mentale gezondheid is tegenwoordig overal onderwerp van gesprek. Maar achter De digitale community BovenJan is gestart op initiatief van Ypsilon en Plusminus. Inmiddels zijn er twaalf patiënten- en naastenorganisaties bij aangesloten en telt de community zo’n vijftigduizend gebruikers per jaar, onder wie ook een flink aantal naasten. Ik praat met Imke van Wettum (eindredacteur YN, maar ook functioneel beheerder) en Ine Woudstra (voorzitter van de vereniging BovenJan en van Stichting Borderline). Beiden zijn nauw betrokken bij de volgende stap: de doorontwikkeling van BovenJan naar Mentaal.nl. Ine Woudstra is strategisch adviseur zorgverkoop bij Beweging 3.0. Daarnaast is zij voorzitter van de vereniging BovenJan en van Stichting Borderline. Tevens is ze mentor, voorzitter van de belangenvereniging Sien en voorzitter van de Sociale Raad Aalten. die zichtbaarheid is een stille crisis gaande. Wachttijden in de ggz zijn langer dan ooit en steeds meer mensen ervaren psychische klachten of hebben naasten die daarmee kampen. Die druk op de geestelijke gezondheidszorg is niet nieuw, maar groeit wel sneller dan het systeem aankan. Voor mensen die hulp zoeken is de weg ernaartoe daarom vaak lang en hobbelig. En de grote commerciële socialemediaplatforms, waar mensen steun proberen te vinden, zijn door hun verslavende algoritmes niet bedoeld om te helpen bij herstel. Waar herstel vraagt om rust, structuur en echte verbinding, bieden algoritmes prikkels, vergelijking en eindeloos scrollen.’ Maar het probleem ligt dieper dan zorgcapaciteit en ongezonde digitale omgevingen alleen, gaat Van Wettum verder. ‘Ons zorgsysteem is zo ingericht dat je bij mentale problemen direct professionele hulp zoekt. Daardoor zoeken mensen minder steun in hun eigen omgeving. Dat ondermijnt de eigen kracht van mensen, maakt hen eenzamer en maakt zorg duurder dan nodig. Wat nodig is, is een brug tussen formele en informele zorg. Want veel van wat mensen nodig hebben, begint niet bij een professional, maar bij het bespreekbaar maken van moeilijke onderwerpen, je gesteund voelen en weten dat anderen hetzelfde meemaken.’ Er zijn al veel publieke platforms voor informatie en steun, ziet ze, maar die zijn niet goed met elkaar verbonden. ‘Daarvoor is een veilige, publieke digitale infrastructuur nodig. Mentaal.nl kan een van de eerste portals op die nieuwe infrastructuur worden.’ Woudstra: ‘Enerzijds verbinden we wat er al bestaat. Anderzijds faciliteren we dat organisaties zelf hun eigen community kunnen bouwen. BovenJan blijft dus bestaan en krijgt een plek binnen het grotere geheel van Mentaal.nl.’ Wegwijzer Hoe dat eruit gaat zien? Woudstra: ‘Daar denken mensen met mentale klachten en hun naasten over mee. Samen met de Hogeschool van Amsterdam en Studio Futurall - en met steun van onder meer het Nationaal Plan Hoofdzaken/ZonMw, Agis Innovatiefonds, VWS en ClickNL - is afgelopen tijd veel werk verricht. In verschillende workshops hebben we met onze brede achterban gekeken waar zij behoefte aan hebben, hoe zij vinden dat Mentaal.nl eruit moet zien, wat er moet worden ingericht en wie daarin welke rol heeft.’ Die behoefte van mensen met mentale klachten en hun naasten is drieledig, blijkt uit de sessies. Van Wettum: ‘Er is behoefte aan digitale omgevingen met betrouwbare informatie en ervaringskennis, aan een wegwijzer die je op het juiste moment naar de juiste plek doorverwijst en aan omgevingen die echte verbinding en verdieping mogelijk maken.’ ‘Zie het als een soort trechter’, aldus Woudstra. ‘Veel mensen willen eerst anoniem en op een laagdrempelige manier kunnen zoeken naar informatie. Maar het vraagt juist intimiteit - en dus een kleine omgeving waarin je elkaar kent - om je verhaal en struggles te delen met anderen.’ Proefdraaien Eind 2026 zal het eerste ontwerp van Mentaal.nl vorm krijgen en zullen de eerste mensen er gebruik van maken. Hierna zal het verder uitgebreid worden. Als onderdeel van dit plan zullen Ypsilon en Stichting Borderline al komende periode gaan proefdraaien om te kijken hoe zo’n omgeving er voor hun achterban het best uit kan zien. Dan wordt ook meer zichtbaar dat naasten net zo’n belangrijke doelgroep zijn als cliënten. Woudstra sluit af met de oproep om gezamenlijk in beweging te komen. ‘Heb je ideeën of wil je meebouwen? Stuur dan een bericht naar info@mentaal.nl.’ Rita Loholter | yn@ypsilon.org Peter heeft een zoon met psychosegevoeligheid. Hij zoekt naar informatie en herkenning, maar is overweldigd door alle informatie die er op hem afkomt. De hulpverlener van zijn zoon wijst hem op Mentaal.nl, waar hij op zijn eigen tempo op verkenning gaat. Naast informatie worden er ook ervaringsverhalen gedeeld. Uit nieuwsgierigheid leest hij het verhaal van Maria. Ze vindt het lastig om ook aan zichzelf te denken nu het niet goed gaat met haar dochter. Peter herkent zich hierin en is opgelucht dat hij niet alleen is. In de reacties op Maria’s post leest hij verder hoe anderen hiermee omgaan. Nu Peter al wat meer wegwijs is op Mentaal.nl, krijgt hij een uitgelicht bericht te zien: er zijn verschillende organisaties aangesloten die community's organiseren. Hij klikt door en ziet een community in zijn buurt die hem aanspreekt. Hij maakt een account aan en de groepsbegeleider heet hem welkom. Als Peter een tijdje deelneemt aan de groep, kiest hij ervoor om een keer een activiteit te organiseren. Zo vindt hij hier zelf hulp én maakt hij tegelijkertijd een verschil voor andere naasten. Het voorbeeld van Peter
RkJQdWJsaXNoZXIy NzkyMjk=