Begeleiders Mijn zus en ik Marianne Kootstra is zus-van. In Ypsilon Nieuws schrijft ze in de rubriek ‘Mijn zus en ik’ over psychosegevoeligheid, autisme en de psychiatrie. ‘Wat een leuk mens is dat, jouw zus. Zo veel humor!’ Ik schiet vol bij de woorden van de begeleidster van de crisisafdeling. Nadat mijn zus na het overlijden van mijn vader zo ontregeld raakte, vind ik het moeilijk om iets leuks aan haar te ontdekken. Elke keer als de telefoon rinkelt, voel ik mijn hartslag omhooggaan. Geweldig zoals deze kanjer mijn zus niet ziet als een probleemgeval, maar als de welbespraakte, humoristische, inventieve persoon die ze ook is. Nu woont ze op een verblijfsafdeling voor oudere bewoners en heb ik ontzag voor de altijd opgewekte toon en positieve insteek van haar begeleiders. Waar hiervoor iedereen bezig was met wat mijn zus nog zou kunnen leren en hoe haar zelfstandigheid verder ontwikkeld kon worden, snappen ze hier dat kleine dingen al heel veel energie kosten. Als mijn zus het tafeldekken voor de groep een veel te grote klus vindt, overleggen ze of ze misschien alleen die éne tafel voor twee personen zou kunnen dekken. Het is zoeken naar de balans tussen overvraging en verveling. Niet omver te krijgen Wat een creatieve begeleidster die iets bedenkt om mijn zus te helpen haar mateloze waterconsumptie te reguleren. De gedachte ‘het is belangrijk genoeg water te drinken op een dag’ zette zich om in het ongezond drinken van vele liters water. Een waterkaart waarop mijn zus zelf bij kan houden hoeveel glazen water ze drinkt brengt uitkomst. Chapeau ook voor de begeleidster die opgeruimd en vrolijk blijft als mijn zus blijft aandringen op de appel waar ze recht op heeft, maar die er niet is omdat de bezorgservice nog niet langs is geweest. Zo’n topper die het zes keer vriendelijk uitlegt en niet haar humeur verliest. Ook niet als een andere bewoner zich er ook nog eens luidkeels mee bemoeit: ‘Een appel? Ik krijg nooit een appel! Waarom krijg ik eigenlijk nooit een appel?’ Wie wil er niet zo’n begeleider als de medewerker die de indruk geeft van een stevige boom, die door geen storm omver te krijgen is en die zegt dat zijn dag goed is als de bewoners een mooie dag hebben gehad? Wisselende gezichten Mijn zus heeft moeite met de wisselende gezichten en al helemaal met het onthouden van de namen van al die verschillende begeleiders. Mijn voorstel om naambadges in te voeren haalt het niet: het werken met naambordjes zou hospitaliserend werken. Mijn zus houdt het simpel en roept uit volle borst ‘Leiding!!! Leiding!!!’ over de gang als ze iemand nodig heeft. Ik maak graag even een praatje met de begeleiders als ik langskom. Net als mijn zus ken ik mijn favorieten, maar heb moeite om iedereen bij naam te kennen. Eén van die begeleidsters zonder naam vertelt me enthousiast wat haar werk zo geweldig maakt: ‘Het leukste is dat je steeds op een andere afdeling wordt ingeroosterd, dat maakt je werk zo afwisselend…’ En dat is precies waar mijn zus niet tegen kan. LINOSNEDE: EDITH BROUWER Een Vriend erbij Sluit je aan bij de Vrienden van Ypsilon en je hebt er in één klap ruim 400 vrienden bij. Vrienden die Ypsilon en Anoiksis steunen in hun strijd voor een betere zorg voor mensen met een (ernstige) psychische kwetsbaarheid. De Vrienden van Ypsilon heeft al een groot aantal schenkingen en legaten ontvangen. Dankzij de ANBI-status is geen schenk- of erfbelasting verschuldigd. Daardoor kan iedere gift of nalatenschap volledig worden ingezet bij een van de vele projecten die de Vrienden ondersteunt. De stichting is onafhankelijk en heeft een eigen bestuur dat zich kosteloos inzet. Vrienden bij uitstek dus. 088 000 21 20 vriendenvan@ypsilon.org www.vriendenvanypsilon.org IBAN: NL73 INGB 0009 6367 23 Onevenwichtige triade Bij een herstelgerichte behandeling is de samenwerking tussen cliënten, naasten en hulpverleners essentieel. Maar hoe ervaren zij de betrokkenheid van naasten eigenlijk? Die vraag staat centraal in het onderzoek van Suzanne Kroon, Lian van der Krieke, Richard Bruggeman en Manna Alma: 'The uneven triad: a qualitative study of perspectives of relatives, patients, and professionals on (not) involving relatives in mental health'. In verschillende interviews geven cliënten aan dat familieleden geruststellen, troosten en stabiliteit bieden. Door het delen van gevoelens en gedachten is het makkelijker om met hun psychische problemen om te gaan. Naasten noemen daarnaast ook hun functie als ‘back-up’ en ondersteuning bij praktische zaken. Professionals zien familieleden als informatiebron, als hulp bij een tekort aan hulpverleners en als een stabiel sociaal netwerk dat nodig is voor herstel. Nieuwe dynamiek Door de betrokkenheid van naasten verandert hun rol: van familielid worden ze mantelzorger. Voor cliënten en naasten is deze verandering niet altijd positief: hun relatie wordt afstandelijker en de dynamiek verandert. Cliënten ervaren een gebrek aan autonomie als naasten bij hun behandeling worden betrokken, of ze zien het als een verplichting of als een te grote belasting voor hun naasten. En naasten worden door hun rol als mantelzorger een soort tussenpersoon in de relatie tussen cliënt en hulpverlener. Hoewel professionals aangeven dat naasten de ‘oren en ogen’ van cliënten zijn, zijn veel naasten ontevreden met hun rol in de triade. Hun pogingen tot samenwerking worden hen niet altijd in dank afgenomen. Ze voelen zich vaak niet gehoord of gezien en daardoor wanhopig of hulpeloos. Hoe valt dit te verklaren? Volgens de onderzoekers zorgt de toenemende samenwerking tussen hulpverleners en cliënten er mogelijk voor dat familieleden sneller over het hoofd worden gezien. Met al deze perspectieven is het voor professionals lastig om een goede balans te vinden tussen de autonomie van cliënten en het verlenen van zorg door naasten. Volgens de onderzoekers wordt de betrokkenheid van naasten weliswaar gestimuleerd, maar blijft een échte samenwerking nog vaak uit en sluit die niet altijd aan bij de wensen van cliënten en hun familieleden. Dit leidt tot een onevenwichtige triade. Francine Dehue Naasten voelen zich vaak niet gehoord of gezien en zijn ontevreden met hun rol in de triade 22 23 MIJN ZUS EN IK www.ypsilon.org ONDERZOEK YPSILON NIEUWS 1 | 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy NzkyMjk=