Boeiend tijdsbeeld Ik groeide op in Oegstgeest. In die periode, begin jaren ’80, maakten de patiënten van Endegeest deel uit van het dorp. Psycholoog/psychotherapeut Mark van der Gaag begon hier in 1979 als jong broekie zijn loopbaan in de psychiatrie op de afdeling Heren E (v/h ‘Mannen Onrust’). In zijn boek Endegeest in de jaren tachtig beschrijft hij zijn eerste werkjaren in een ouderwetse psychiatrische inrichting, waar hij gedragstherapie moest invoeren. Die bestond toen nog vooral uit straffen en belonen. Verschillende markante patiënten komen voorbij, afgewisseld met beschrijvingen van de toen heersende opvattingen. Sommige zaken zijn nu moeilijk voorstelbaar. Zwakbegaafde mensen verbleven op dezelfde afdeling als psychotische patiënten. Er waren slaapzalen en mannen en vrouwen waren gescheiden. Wie te laat uit bed kwam, werd buiten gezet in zijn ondergoed. Behandeling was vooral gericht op aanpassing aan de ‘gestichtsregels’. Ook 'onze' Jody Sluijter komt in het boek voor. Later was hij jarenlang actief voor Ypsilon. Voor wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van de psychiatrie in Nederland geeft het boek een boeiend tijdsbeeld. Is er veel verbeterd in de afgelopen (bijna) 50 jaar? De lezer mag het zelf bepalen. Heleen Schönau De 13 van Obbe en Sjutje - Mechtilde Postma, Goaitsen van der Vliet. De Oare útjouwerij. ISBN 9789071610776. Prijs: € 29,95. Familiegeschiedenis De 13 van Obbe en Sjutje is een aangrijpende familiegeschiedenis. Het vertelt het verhaal van een rooms-katholieke boerenfamilie vanaf 1916 op boerderij De Tempel in Sandfirderijp, een uithoek van Friesland. Het bijzondere aan deze familie is dat minstens zes van de dertien kinderen de diagnose schizofrenie kregen. Op een aangrijpende manier wordt in afzonderlijke hoofdstukken het wel en wee van elk van de dertien kinderen verteld. De auteur, dochter van het enige kind uit het gezin dat trouwde, geeft op betrokken wijze een intiem beeld van wat de impact dit had op het gezin en hun omgeving. Vooral op het sociale vlak was dit goed merkbaar: door de dorpelingen werden ze vaak gemeden en angstig aangekeken. De familiegeschiedenis is nauwkeurig uitgediept en de vele illustraties, alsmede de persoonlijke herinneringen, brengen de gezinsleden bijna tot leven. Duidelijk wordt de erfelijke kwetsbaarheid. Zes van de dertien kwamen in een inrichting terecht, maar de anderen waren op zijn minst ‘wankel van geest’ te noemen. In een tijd waarin er nog weinig tot geen behandelmethodes waren moet de druk op het gezin groot zijn geweest. Sandra van de Walle Anders dan andere jongens Michelle leert Boy kennen tijdens een avondje uit. Hij is anders dan andere jongens en dat intrigeert haar. Pas wanneer ze een relatie met hem heeft, komt ze langzaam tot de ontdekking dat zijn 'anders zijn' iets veel groters is. Iets waar ze hem heel graag bij wil helpen, maar wat al snel boven hen uitstijgt. Michelle omschrijft in haar boek de zoektocht naar antwoorden, begrip en hulp als ze vermoedt dat haar vriend schizofrenie heeft. Boy wil hier niet aan en ook haar familie en vrienden begrijpen het niet. Hoeveel ze ook om Boy geeft, langzaam beseft ze dat ze dit niet alleen kan. Het is te veel. Uiteindelijk komt er een einde aan hun relatie. Michelle heeft veel van wat ze schrijft nooit aan iemand verteld. Als jong meisje kwam ze voor dingen te staan waardoor ze gedwongen werd snel volwassen te worden. Ze heeft Boy nooit meer gezien, maar een aantal jaar geleden hoorde ze van een vriendin uit die tijd dat hij de diagnose schizofrenie heeft gekregen en onder behandeling staat. De duistere tunnel is het boek dat ze zelf in die tijd gemist heeft. Sandra van de Walle De duistere tunnel - Michelle de Jager. Uitgegeven in eigen beheer. Verkrijgbaar via chelliedejager@gmail.com. Pleeggrootouder In 'Een mantel vol liefde' lees je het verhaal van Ellen. Haar leven komt op z’n kop te staan als haar dochter Isa last krijgt van psychoses. Het wordt nog ingewikkelder als Isa een relatie krijgt met een man in Egypte en er een dochtertje wordt geboren. Ellen en haar man proberen hun dochter en kleindochter zo goed mogelijk te ondersteunen, maar hebben uiteindelijk toch de instanties nodig. De schrijfstijl van Lia Vogel is vlot en beeldend, zodat je je als lezer goed kunt inleven. Uitspraken als ‘waarom vertelt dat kind zo weinig’ of ‘ze komt alleen in de lucht als ze iets gedaan wil hebben’ zullen bij veel ouders bekend in de oren klinken. De schrijfster neemt ruim de tijd om duidelijk te maken hoe Ellen de rol van pleeggrootouder overkomt, zodat deze lastige situatie goed te begrijpen is. De vastberadenheid van Ellen om niet je best, maar je uiterste best te doen om telkens weer een crisis het hoofd te bieden, vond ik heel bijzonder. Wellicht inspireert het ook behandelaren om mensen zorg te blijven bieden, ook als ze er niet op zitten te wachten maar het wel nodig hebben. Voor wie het boek in ieder geval een aanrader is, zijn de pleeggootouders zelf. Want als je tegelijkertijd je kleinkind een veilige omgeving wil bieden én de ouderrol van je volwassen kind wil respecteren, kom je in een emotionele spagaat terecht. Ook als je je eigen boontjes kunt doppen zijn tips, begrip en steun geen overbodige luxe. Job Los Opgroeien zonder fundament 'Ik weet nog dat ik op een dag, ik was een jaar of acht, besloot weg te lopen. Ik ben naar de grote speeltuin in onze buurt gelopen. Daar ben ik op de trap gaan liggen. In de stromende regen. Ik weet niet precies wat ik dacht, alleen dat ik er helemaal klaar mee was. Alsof ik wilde zeggen: zie me dan, doe iets.' Jozef Overeem groeit op met een moeder met psychische problemen. Meer dan eens voelt hij zich alleen, ongezien en onbelangrijk. En dus leert hij om zich terug te trekken in zijn eigen hoofd, te verdwijnen in werelden die wél veilig voelen. Hij vlucht in een verslaving en destructief gedrag en valt meerdere malen terug. Toch vindt hij uiteindelijk de weg naar herstel en nu zet hij zich als ervaringsdeskundige in voor de naar schatting 900.000 KOPP-kinderen die Nederland telt. Was je maar nooit geboren is een rauw en aangrijpend verhaal, gesteund door analyses van experts, over trauma, opgroeien zonder fundament en de gevolgen daarvan. Imke van Wettum Was je maar nooit geboren - Jozef Overeem. Elk Books. ISBN 9789082949261. Prijs: € 19,50. Karna Sayang Als haar zoon Marcus een beperking blijkt te hebben, begint voor Monique Biloro de zoektocht naar geschikte zorg. Als ze aanloopt tegen het huidige zorgsysteem, ontwikkelt ze het concept Mark_Us Familiehof, een benadering die geworteld is in haar Molukse erfgoed en specifiek in de principes van Karna Sayang, het Molukse concept van onvoorwaardelijke liefde. Het Mark_Us Familiehof is er voor gezinnen waarin een familielid leeft met een intensieve zorgvraag. Je woont tussen verschillende mensen, jong, oud, alleenwonend, samenwonend, groot en klein gezin, verwant en niet verwant. Inclusie, diversiteit, gemeenschap en balans zijn belangrijke bouwstenen. Of zoals ze het zelf omschrijft: ‘een zorgmodel dat duurzaam en vervullend is, niet alleen voor mijn gezin, maar voor iedereen die deel uitmaakt van onze uitgebreide gemeenschap.’ In Samen leven is zorgen voor elkaar stelt Biloro de huidige organisatie van de zorg ter discussie, maar biedt ze ook een interessant alternatief. En hoewel de ggz nergens ter sprake komt, is het boek ook voor deze sector relevant. Imke van Wettum Samen leven is zorgen voor elkaar Karna Sayang - Monique Biloro. ISBN 9789090390932. Een mantel vol liefde Lia Vogel Boekscout | ISBN 9789465284750 Prijs: € 22,99 www.ypsilon.org 27 26 BOEKEN BOEKEN YPSILON NIEUWS 2 | 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy NzkyMjk=