U bent hier:
  1. home
  2.  > psychose
  3.  > psychotische stoornissen

Verschillende psychotische stoornissen

Het handboek van de psychiatrie, de DSM, maakt de volgende onderverdeling in psychotische stoornissen:

Schizofrenie

Schizofrenie is een ernstige psychiatrische aandoening die zich kenmerkt door het optreden van psychoses. Klik hier voor een beschrijving van de symptomen en de verschillende typen van schizofrenie.

Kortdurende psychotische stoornis

De psychotische verschijnselen duren niet langer dan één maand. Ook als de verschijnselen maar gedurende één dag (het minimum) aanwezig zijn geweest, kan al gesproken worden van een kortdurende psychotische stoornis.
Soms is de psychose een reactie op een stressvolle gebeurtenis. Het wordt in dat geval ook wel een reactieve psychose genoemd. Een reactieve psychose wordt alleen zo genoemd wanneer er een duidelijke, voor iedereen overweldigende stressfactor aanwijsbaar is. 
Ongeacht de veroorzaker van de psychose, vindt bij de kortdurende psychotische stoornis altijd een volledige terugkeer naar het niveau van functioneren van voor het begin van de verschijnselen plaats. De patiënt houdt geen blijvende gevolgen over aan de psychotische symptomen.

Schizofreniforme stoornis

De schizofreniforme stoornis heeft nagenoeg dezelfde kenmerken als schizofrenie. Echter, terwijl bij schizofrenie de symptomen gedurende zes maanden ononderbroken aanwezig moeten zijn, duurt een episode bij de schizofreniforme stoornis nooit langer dan zes maanden. Er wordt dus niet voldaan aan de minimale duur van een half jaar, zoals bij schizofrenie het geval is. Ten slotte hoeft een schizofreniforme stoornis niet te leiden tot ernstige problemen in het sociaal en/of beroepsmatig functioneren; schizofrenie daarentegen per definitie wel.

Manische psychose

Bij de manisch-depressieve stoornis, ook wel bipolaire stoornis genoemd, kan er ook sprake zijn van een psychose: de manische psychose.

Psychotische stoornis als gevolg van middelengebruik

De psychotische verschijnselen komen rechtsstreeks voort uit het gebruik van alcohol, drugs of geneesmiddelen. Wanneer de oorzaak in het gebruik van drugs ligt, wordt ook wel van een drugspsychose gesproken. De hallucinaties of wanen bij deze stoornis zijn ernstiger dan verwacht mogen worden op basis van de ingenomen middelen. Hallucinaties, waarvan de patiënt inziet dat ze veroorzaakt worden door de ingenomen middelen (zoals bij de hallucinerende werking van sommige drugs), maken geen onderdeel uit van dit ziektebeeld.

Kraambedpsychose

Een kraambedpsychose, ook wel postpartum psychose genoemd, is een psychose die zich binnen zes maanden na de bevalling voordoet.
De kraambedpsychose geneest met adequate behandeling meestal na enkele weken.

Schizoaffectieve stoornis

Van een schizoaffectieve stoornis is sprake wanneer naast een aantal kenmerkende schizofrene symptomen ook kenmerken van een stemmingsstoornis op de voorgrond staan. Met andere woorden, iemand heeft dan naast de psychotische en negatieve symptomen een zeer sombere, manische of juist sterk wisselende stemming.

Waanstoornis

Bij een waanstoornis staat een waandenkbeeld op de voorgrond. Het moet hierbij echter wel om een niet-bizarre waan te gaan. Met andere woorden, een waan die betrekking heeft op situaties, die in het echte, dagelijkse leven kunnen voorkomen. Voorbeelden zijn dat iemand de sterke overtuiging heeft achtervolgd of vergiftigd te worden of in de (onjuiste) veronderstelling verkeert aan een ernstige ziekte te lijden. Naast de waan kunnen gevoels- en/of reukhallucinaties optreden, maar deze vertonen in dat geval een duidelijke samenhang met het waandenkbeeld. Afgezien van de aanwezige waan vertoont iemand met een waanstoornis geen duidelijk afwijkend gedrag.

Gedeelde psychotische stoornis

Er wordt gesproken van een gedeelde psychotische stoornis wanneer iemand een waan van een dierbare naaste overneemt en zelf overtuigd is van de waarheid ervan. Deze stoornis wordt ook wel folie à deux genoemd. De waan komt immers voort uit het waansysteem van een (belangrijke) ander en bevat dezelfde inhoud als de persoon waarmee een nauwe/intieme relatie wordt onderhouden. Wanneer de relatie met de ander wordt beëindigd, verdwijnen meestal ook de waandenkbeelden. Aan dit ziektebeeld houdt de patiënt over het algemeen geen blijvende gevolgen over.

Psychotische stoornis door een lichamelijke aandoening

Men spreekt van een psychotische stoornis door een lichamelijke aandoening als iemand lijdt aan hallucinaties of wanen en de oorzaak een direct gevolg is van een lichamelijke ziekte of een ander lichamelijk medisch probleem. De verschijnselen mogen niet voortkomen uit een andere psychische stoornis, zoals dementie.

Psychotische stoornis Niet Anderszins Omschreven (NAO)

Restcategorie. Er bestaat bij de psychotische stoornis NAO onduidelijkheid over de specifieke diagnose. Hieraan kunnen drietal redenen ten grondslag liggen:

  • er zijn te weinig gegevens om een specifieke diagnose te stellen;
  • er is sprake van tegenstrijdige informatie, waardoor geen specifieke diagnose kan worden gesteld;
  • er is niet voldaan aan alle criteria van een andere (specifieke) psychotische stoornis.
sluit venster