U bent hier:
  1. Extra pagina's
  2.  > fasebeschrijvingen
  3.  > overmand: de psychose

Fase: Overmand door de psychose

De psychose

De situatie is geëscaleerd. Zó sterk dat een professional de symptomen direct zou moeten herkennen als een ernstige psychische crisis. Thuis is het gezinsleven zo ontwricht dat de veiligheid en het welzijn van de patiënt en/of zijn huisgenoten in het geding is. Ook kan er sprake zijn van overlast. Er is echter nog geen adequate hulp, mede doordat de familie nog te weinig ervaring heeft om gerichte hulp te vragen/zoeken.
De patiënt functioneert niet meer op school, studie of werk, heeft zich mogelijk ziek gemeld of is daartoe door de werkgever gestimuleerd. Hij krijgt nu te maken met andere instanties die eisen stellen zoals arbodiensten en of uitkeringsinstanties of verhuurders in het geval de patiënt zelfstandig woont. De escalatie kan zo ver gaan dat behalve sociaal-medische hulpverlening aan de patiënt ook juridische hulpverlening nodig is.
Naast het geleidelijke ontwikkelen van een psychose komt het ook voor dat een psychose acuut ontstaat. Achteraf is vaak een directe trigger aan te wijzen (zoals bevalling, xtc-gebruik, trauma).

Patiënt

Patiënt is de band met de realiteit verloren en is nu zo bevangen door de psychose dat hij niet meer in staat geacht kan worden om zelf hulp te zoeken.

Vader/moeder

Het sociale netwerk kan geen oplossing meer bieden. Ouders voelen de verantwoordelijkheid toenemen om (betere) hulp te zoeken, ook buiten de instemming van de patiënt om. Ze vestigen hun hoop op de professionele hulpverlening om de ontstane crisis te beteugelen en zoeken naar oplossingen voor de lange termijn. Daarbij moeten ze zoeken naar een benadering die het voor professionele instanties mogelijk maakt om hen te accepteren als gesprekspartner (privacy). De rol van de ouders verandert. De relatie tussen ouders en patiënt komt zwaar onder druk te staan en kan onherstelbaar beschadigd worden. De ouders lopen het risico om overbelast te raken.
Voor eventuele andere kinderen is in deze fase nauwelijks oog.

Partner

Behalve de patiënt verkeert nu ook de relatie in crisis. De relatie kan in deze fase onherstelbaar beschadigd raken.
Het bondgenootschap is doorbroken en de partners zoeken los van elkaar steun. De omgeving staat hier lang niet altijd voor open en bagatelliseert de ernst óf kan juist aandringen op het verbreken van de relatie.
In deze fase zoekt de partner naar:

  1. hulp van buitenaf om de crisis te beteugelen
  2. een oplossing die perspectief biedt op de langere termijn.

Zijn er ook (jongere) kinderen in het spel, dan staat de partner verder onverwacht voor de taak om de zorg in zijn eentje te klaren. Bovendien komt daarbij de angst voor de veiligheid van de kinderen.

Broer/zus

Broers en zussen zijn bij de ouders uit beeld; deels doordat ouders hen willen be/afschermen, deels doordat de ouders al hun aandacht moeten richten op de ontstane crisis: Ouders zijn zo overweldigd door emoties dat er geen aandacht is voor de andere kinderen- broers en zussen. Er is weinig ruimte voor gesprek, waardoor onbegrip tussen gezinsleden meer kans heeft. Broers en zussen kunnen daarbovenop last hebben van het gedrag van hun zieke gezinslid: ze kunnen zich schamen, bedreigd voelen, of schade ondervinden.
Inwonende broers en zussen worden in deze fase op zichzelf teruggeworpen en zijn aangewezen op steun van anderen dan hun ouders. In grote families kan dat steun zijn van een andere broer of zus, een oom of tante of de grootouders, in kleinere gezinnen eerder buiten het gezin: een vertrouwenspersoon in de vorm van bijvoorbeeld een buurvrouw, een leerkracht of de ouders van een vriend.
In deze fase ontstaan vaak loyaliteitsconlicten: kies je voor je vader, voor je moeder of voor je zieke broer of zus? Dit roept soms vluchtgedrag op, met weglopen of vroegtijdig het huis uitgaan als gevolg.

Kind-van

Plotseling en onvoorbereid valt tijdelijk de rol weg die de ouders als opvoeder innemen. Het kind wordt gedwongen om zelfstandig te overleven. Dit kan leiden tot:

  1. gevaar, veiligheid in het gedrang
  2. verstoorde lichamelijke of emotionele ontwikkeling
  3. eerder dan leeftijdgenoten verantwoordelijkheden moeten dragen voor broertjes/zusjes of voor de ouder(s)
  4. versneld verlaten van het gezin / interventies van jeugdhulpverlening
  5. meegesleept worden in het verstoorde realiteitsbesef van vader/moeder, afgeschermd worden van de buitenwereld

De rol van een gezonde ouder/verzorger/vertrouwenspersoon is in deze fase cruciaal.

sluit venster